ယဟိ၀ၯအပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္ (Jehovah Witness)

Charles Taze Russel


ယဟိ၀ၯ အပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္ အတဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯစးထီဢ္အသးလဿ Charles Taze Russel အတဿ္ အိဢ္ဖ်ဲဢ္ထီဢ္လဿ ၀့ဿ္ Alleghany, Pennsylvania ဖိလဿ အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ ဃံးဒိဢ္မးဒီး Charles ဘဢ္ တဿ္သိဢ္လိအီၯလဿ ယြၯဃုထဿပာ္စဿၯ ပွၯဟီဢ္ခိဢ္လဿ ကတုၯလဿမူခိဢ္ တဿ္အမုာ္ တနီၯဒီး ကလီၯဆူ လရာ္တဿ္ဖွီဢ္တနီၯန႔ဢ္လီၯ. ဖဲအ၀ဲအသး ၁၄ နံဢ္န႔ဢ္ မၯတဿ္သးခုကစီဢ္လဿ အပွၯသးစဿ္တဖဢ္အက်ါ လဿ တဿ္သးဂဲၯဖးဒိဢ္ အပူၯန႔ဢ္လီၯ.

ဘဢ္ဆဢ္ တယံာ္ဘဢ္န႔ဢ္ အ၀ဲအသးဒ့ဒီထီဢ္လဿ ခရံာ္ဖိအတဿ္စူဢ္တဿ္နာ္ တစဲးဘဢ္တစဲးန႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲဒိလီၯ၀ဲ ယြၯလဿအပွဲၯဒီး တဿ္အဲဢ္တဂၯဒီး တဿ္စံဢ္တဲၯတဲလီၯလဿအ၀ဲ နဿ္ဟူ၀ဲတဖဢ္ လဿအစံး၀ဲ လဿ ပွၯအဿပွၯသီတဖဢ္ ကလီၯဆူ လရာ္မ့ဢ္အူ ကဖးအပူၯ အဂ့ဿ္အံၯန႔ဢ္ တသ့ဢ္ဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. လဿခံ တစဲး အ၀ဲကဲထီဢ္ပွၯ Congregationalist ဖိတဂၯ၊ ဘဢ္ဆဢ္ အသးတမံဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. လဿခံ အ၀ဲကဲ ထီဢ္ ပွၯတနာ္တဿ္တဂၯဒီး မၯလိစ့ဿ္ကီး တဿ္ဘူဢ္တဿ္ဘါလဿ ကီဿ္မုဿ္ထီဢ္တကပၯ အံၯအဂ့ဿ္ တဖဢ္ န႔ဢ္လီၯ. ဖဲအ၀ဲ ပာ္လီၯအသးလဿ ကတဿၯကြံာ္ တဿ္ဘါခဲလဿာ္ခဲဆ့ အခါ၊ အ၀ဲနဿ္ဟူဘဢ္တဿ္စံဢ္တဲၯ တဲလီၯလဿ ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯဖိ္ Jones Wendell လဿ အဒုးနာ္အီၯလဿ လံာ္စီဆွံမ့ဿ္တဿ္ဟဲလဿ ယြၯအဂ့ဿ္ န႔ဢ္လီၯ. စးထီဢ္မုဿ္နံၯအ၀ဲန႔ဢ္၊ အ၀ဲကဲထီဢ္ပွၯလဿ အမၯလိလံာ္စီဆွံလဿ တဿ္သးဆူဢ္တဂၯန႔ဢ္လီၯ.

စးထီဢ္ဖဲန႔ဢ္ အ၀ဲကဿၯဖွိဢ္အပွၯတဖုဒီး မၯလိသကိးလံာ္စီဆွံန႔ဢ္လီၯ. လဿအက်ါ တဂၯ ထုးထီဢ္တဿ္ သံကြဿ္ တဘီဒီး အ၀ဲသ့ဢ္ကတိၯသကိး ၀ဲ၀ံၯ ဃုက့ၯတဿ္ဘဢ္ထြဲ လဿ လံာ္စီဆွံပူၯဒီး တဿ္အစဿလဿ အဟဲထီဢ္လဿ အ၀ဲသ့ဢ္အဂီဿ္န႔ဢ္ အ၀ဲသ့ဢ္ ကြဲးနီဢ္ကြဲးဃါ၀ဲဒဢ္ န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲအံၯ မ့ဿ္ယဟိ၀ၯ အပွၯ အုဢ္သးတဖဢ္ အတဿ္စးထီဢ္အသးန႔ဢ္လီၯ. ပွၯခရံာ္ဖိအတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ အဂံဿ္ထံးတနီၯ အ၀ဲသ့ဢ္ တူဿ္လိာ္ ၀ဲတသ့ဘဢ္ဒီး တဿ္အခီဢ္ထံးကတဿဿ္တမံၯလဿ အ၀ဲသ့ဢ္တူဿ္လိာ္၀ဲ တသ့ဘဢ္န႔ဢ္ မ့ဿ္ဒဢ္ ခရံာ္ အတဿ္ကဟဲက့ၯခံဘ်ီတဘ်ီ အဂ့ဿ္န႔ဢ္လီၯ. သတးဒီး အ၀ဲသ့ဢ္ ကရဿကရိထီဢ္အသးဒ္ Denomination အသီတဖု ဒီး ပွၯပိာ္အခံအါထီဢ္လဿ ကီဿ္အမဲရကၯဒီး ဆူ ထံဂၯကီဿ္ဂၯတနီၯ အပူၯန႔ဢ္လီၯ.

Russell စးထီဢ္ စဲက်ံးတဿ္မၯလိ လံာ္စီဆွံလဿ အမဲးကစံတဘ့ဢ္အပူၯ လဿအမံၯမ့ဿ္ ၀ဲ Food for Thinking Christian လဿခံ အမံၯလဲလိာ္က့ၯအသးဆူ Watchtower န႔ဢ္လီၯ. Watchtower လံာ္စီဆွံ ဒီး လံာ္နီၯလီၯကရဿ ဘဢ္တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္အီၯလဿ ၁၈၇၄ နံဢ္န႔ဢ္လီၯ. လဿအခီဢ္ထံး အ၀ဲသ့ဢ္ ဘဢ္တဿ္ ကိးအီၯလဿ Russellites လဿကီဿ္အဲကလံး န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲလဲၯဆူ ကီဿ္အဲကလံးလဿ ၁၈၉၁၊ ၁၉၀၃၊ ၁၉၀၇ ဒီး ၁၉၁၀ နံဢ္တဖဢ္ န႔ဢ္လီၯ.

ကရဿအဒ့ ဘဢ္တဿ္အိးထီဢ္အီၯလဿ ၀့ဿ္လိဒိဢ္လဿ ၁၉၀၀ နံဢ္န႔ဢ္လီၯ. ၁၉၁၄ နံဢ္ Russell စံး၀ဲလဿ ဟီဢ္ခိဢ္ကတုၯလဿ အကတဿဿ္၊ ပွၯအတီတဖဢ္ ကတုၯဆူမူခိဢ္၊ ပွၯအဿတဖဢ္လရာ္န႔ဢ္လီၯ. တဿ္လဿ အမၯအသးတခီ မ့ဿ္ဒဢ္ Russell အတဿ္တုၯလဿ အကတဿဿ္ဒီး သံ၀ဲဖဲ ၁၉၁၆ နံဢ္န႔ဢ္လီၯ.

ပွၯခိဢ္ပွၯနဿ္ခံဂၯတဂၯ လဿအဖီဢ္ထီဢ္ တဿ္မၯအံၯမ့ဿ္၀ဲ J.F. Rutherford န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲအိဢ္ဖ်ဲဢ္ထီဢ္ လဿ ၁၈၆၉၊ လါနိဢ္၀့ဘဿဢ္ (၈) သီ န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲမၯလိသဲစး ဒီး ကဲထီဢ္စံဢ္ညီဢ္ကြီဿ္တဂၯလဿ Missouri အပူၯန႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲကဲခိဢ္ကဲနဿ္ ဂ့ၯန႔ဿ္ဒံး Russell တက့ဿ္န႔ဢ္လီၯ. ဖဲအ၀ဲသံလဿ ၁၉၄၂ နံဢ္န႔ဢ္ ယဟိ၀ၯအပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္ ဘဢ္တဿ္ထံဢ္န႔ဿ္အီၯ လဿဟီဢ္ခိဢ္ဒီဘ့ဢ္န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲသ့ဢ္ မၯန႔ဿ္ မံၯအ၀ဲအံၯန႔ဢ္ ခီဖ်ိဒဢ္လဿ အ၀ဲအဃိန႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲကိးပွၯလဿ အပိာ္အခံတဖဢ္လဿ ႃႃယဟိ၀ၯ အပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္႗႗ စးထီဢ္လဿ ၁၉၃၁ နံဢ္ခီဖ်ိ ယရွါယၯ ၄၃း၁၀ လဿအစံး၀ဲ၊ ႃႃသု၀ဲသ့ဢ္အံၯ သုမ့ဿ္ ယတဿ္အုဢ္အသး၊ ယြၯစံး၀ဲဒဢ္႗႗ န႔ဢ္လီၯ. လဿအခီဢ္ထံးတခီ အ၀ဲသ့ဢ္ဘဢ္တဿ္ကိးအီၯလဿ Russellites မ့တမ့ဿ္ International Bible Students Association န႔ဢ္လီၯ.

ပွၯခိဢ္ပွၯနဿ္ သဿဂၯတဂၯ လဿအဖီဢ္တဿ္မၯ၀ဲအံၯ တုၯအကတီဿ္ခဲအံၯ မ့ဿ္၀ဲ Nathan H. Knorr န႔ဢ္လီၯ. ခီဖ်ိ အ၀ဲ အတဿ္ကဲခိဢ္ကဲနဿ္န႔ဢ္ ကႜိလီၯဆီတဖဢ္ ဘဢ္တဿ္အိးထီဢ္အီၯလဿ တဿ္သိဢ္လိ ပွၯမၯ တဿ္ဖိတဖဢ္ ကသ့မၯအတဿ္မၯဂ့ၯဂ့ၯဒီး တုၯလီၯတီၯလီၯ အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. ပွၯတဖဢ္အံၯ မၯလိအသး၀ံၯ ဒီး ဟးရၯလီၯ အတဿ္ကစီဢ္ဒီး အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ တဖဢ္သတးဒီး အကရဿဖိတဖဢ္ အါထီဢ္၀ဲပွီဿ္ပွီဿ္ န႔ဢ္လီၯ. လဿဟီဢ္ခိဢ္ဒီဘ့ဢ္ညါ အ၀ဲသ့ဢ္အနီဢ္ဂံဿ္ ခဲအံၯ တဿ္တယာ္အိဢ္၀ဲ ၁ ၅၀၀ ၀၀၀ ဂၯန႔ဢ္လီၯ. အတဿ္ပရဿ Watchtower တဿ္ရၯလီၯအီၯ တစွၯန႔ဿ္ဘဢ္ အဘ့ဢ္သဿကကြဲဿ္ဘဢ္န႔ဢ္လီၯ.

အ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္

၁. တဿ္နာ္ဘဢ္ထြဲဒီးခရံာ္
ယဟိ၀ၯအပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္ တနာ္ခရံာ္ဒ္အမ့ဿ္ယြၯအသိးဘဢ္. စံး၀ဲဒဢ္လဿ ခရံာ္န႔ဢ္မ့ဿ္ဒဢ္ ပွၯကညီ အလဿအပွဲၯတဂၯန႔ဢ္လီၯ. သတးဒီး ခရံာ္ကဲထီဢ္ဒဢ္ Demi-god; an inferior being ယြၯအဆံးဖိ တဂၯလဿ အဖုဢ္ဒီး အဆံးန႔ဿ္ဒံး ကစဿ္ယြၯ (God) န႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္ဟံးဃာ္ဂဿဿ္က်ဿၯ တဿ္နာ္အံၯ အဂီဿ္န႔ဢ္၊ အ၀ဲသ့ဢ္ထုးထီဢ္၀ဲ လံာ္ယိၯဟဢ္ ၁း၁ လဿကိၯလၯ၀ါက်ိာ္ဒ္ လဿလာ္အသိးအံၯန႔ဢ္လီၯ.
ႃႃOriginally the Word was, and the Word was with God, and the Word was a god.႗႗ မ့မ့ဿ္ ပ၀ဲပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္တခီ ပနာ္လဿ လဿယြၯအစိကမီၯဒီး အတဿ္မၯလီၯလးအဃိ၊ ဖိသဢ္လဿ အအိဢ္ဖ်ဲဢ္ ထီဢ္လဿ နီဿ္မၯရံန႔ဢ္ မ့ဿ္ယြၯဒီး တဘ်ီဃီစ့ဿ္ကီး ပွၯကညီန႔ဢ္လီၯ. (လူၯကဢ္ ၁း၃၅၊ ၂း၁၁၊ ကလၯ. ၄း၄). အဃိဒီး ပွၯကြဲးလံာ္ဧ့ၯႀဘံၯ ၄း၁၅ စံးတဿ္ဘဢ္ဃးဒီး ခရံာ္၊ ႃႃမ့ဿ္အဘဢ္တဿ္လ့ပစီ ကိးမံၯဒဲး ဒ္ပ၀ဲအသိး႗႗ အ၀ဲအံၯ ပာ္ဖ်ါခရံာ္ ဒ္အမ့ဿ္ ပွၯကညီတဂၯအသိးဒီး မ့မ့ဿ္ စီၯသိမါတခီ စံး၀ဲဖဲ ယိၯဟဢ္ ၂၀း၁၈ ႃႃယကစဿ္ဒီးယယြၯ႗႗ အ၀ဲအံၯ ပာ္ဖ်ါခရံာ္ ဒ္အမ့ဿ္ယြၯန႔ဢ္လီၯ.

၂. တဿ္နာ္ဘဢ္ထြဲဒီးခရံာ္အတဿ္သံ
အ၀ဲသ့ဢ္နာ္၀ဲလဿ ခရံာ္အတဿ္သံန႔ဢ္ မ့ဿ္ဒဢ္ထဲလဿ ကမၯစဿၯပွၯလဿ ပတဿ္သံလဿ နီဿ္ခိနီဿ္ခီ ဒီး ပမ့နာ္အီၯဒီး မၯတဿ္လဿ အဂီဿ္ခဲအံၯဒီး ပကမၯန႔ဿ္ဃုာ္ တဿ္ဂဲၯထဿဢ္သမူထီဢ္က့ၯ (တဿ္အိဢ္မူခံပတီဿ္ တပတီဿ္လဿအမ့ဿ္ တဿ္အိဢ္မူအမုာ္ အခုဢ္အဘဢ္လီဿ္ဘဢ္စး) န႔ဢ္လီၯ. ဒီးပွၯလဿ ခီဖ်ိထီဢ္ တဿ္အိဢ္မူ ခံပတီဿ္တပတီဿ္အံၯ ကမၯန႔ဿ္တဿ္မူအထူအယိာ္န႔ဢ္လီၯ. ဒီးပွၯလဿ ကမၯန႔ဿ္ တဿ္မူအထူအယိာ္အံၯ မ့ဿ္ဒဢ္ပွၯစွၯဂၯလီၯ. တဿ္သ့ဢ္တဖဢ္အံၯ ခဲလဿာ္ အခီပညီမ့ဿ္၀ဲ၊ ယဟိ၀ၯအပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္အံၯ နာ္၀ဲလဿ ပွၯတဂၯဘဢ္တဂၯ အတဿ္အုဢ္က့ၯခီဢ္က့ၯ အဂ့ဿ္အံၯ သန႔ၯထီဢ္အသးလဿ အတဿ္မၯတဿ္ လဿ အဂီဿ္ဒဢ္၀ဲဒီး တမ့ဿ္လဿခရံာ္မၯတ့ဿ္ တဿ္လဿအ၀ဲသ့ဢ္ အခဿဢ္စးဘဢ္ န႔ဢ္လီၯ. လဿအဖုဢ္န႔ဢ္၊ ပွၯတဂၯဘဢ္တဂၯ ကဘဢ္မၯန႔ဿ္တဿ္မူအထူအယိာ္ လဿအတဿ္က်ဲးစဿးတဖဢ္ ဒဢ္၀ဲန႔ဢ္လီၯ.

တဿ္နာ္၀ဲအံၯ ထီဒါပလံာ္စီဆွံ အသီတကၾတဴဿ္ အတဿ္သိဢ္လိပွၯ န႔ဢ္လီၯ. ခရံာ္အတဿ္သးခုကစီဢ္ တဲဘဢ္ပွၯလဿ ခရံာ္အုဢ္က့ၯခီဢ္က့ၯပွၯ တမ့ဿ္ထဲလဿ နီဿ္ခိအတဿ္သံဧိၯ ဘဢ္. မ့ဿ္စ့ဿ္ကီး လဿ ပတဿ္ကဲ ကုဿ္လဿ တဿ္ဒဲးဘးအစိကမီၯ အဖီလာ္စ့ဿ္ကီးန႔ဢ္လီၯ. (ရိ. ၃း၂၃-၂၈၊ ကလၯ. ၁း၄၊ ၃း၁၃၊ ၁ ယိၯ. ၁း၆-၁၀၊ ၃း၅). ပွၯလဿ အနာ္အီၯတဖဢ္န႔ဢ္ ကမၯန႔ဿ္တဿ္မူအထူအယိာ္ န႔ဢ္လီၯ. (ယိၯ. ၃း၁၆၊ ၅း၂၄၊ ရိမ့ၯ ၆း၂၃). လံာ္စီဆွံ အသီတကၾတဴဿ္ ပာ္ဖ်ါ၀ဲရွဲရွဲ လဿ တဿ္အုဢ္က့ၯခီဢ္က့ၯ လဿခရံာ္ဟ့ဢ္ပွၯအံၯ တမ့ဿ္လဿ ပတဿ္မၯအဃိဘဢ္၊ မ့ဿ္ဒဢ္ လဿအ၀ဲ အတဿ္သးကညီၯဒီး အဘ်ဳးအဖွိဢ္ဒဢ္၀ဲ အဃိန႔ဢ္လီၯ.

၃. တဿ္နာ္ဘဢ္ထြဲဒီး ခရံာ္အတဿ္ဂဲၯထဿဢ္သမူထီဢ္က့ၯ၊ အတဿ္က့ၯထီဢ္ဆူမူခိဢ္ ဒီး အတဿ္ ကဟဲခံဘ်ီ တဘ်ီ.
ယဟိ၀ၯ အပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္ နီၯဖးခရံာ္အတဿ္အိဢ္မူ သဿပတီဿ္န႔ဢ္လီၯ. တပတီဿ္ဒီး တပတီဿ္န႔ဢ္ တဿ္ဘဢ္ထြဲလိာ္သး တအိဢ္ဘဢ္ န႔ဢ္လီၯ. တဿတပတီဿ္ - ခရံာ္အိဢ္မူဆိပာ္ စဿၯလဿမူခိဢ္ လဿသူဢ္လဿ သးန႔ဢ္လီၯ. (Christ pre-existed in heaven as a spirit being). ခံတပတီဿ္ - အ၀ဲအိဢ္ဖ်ဲဢ္ထီဢ္လဿ ဟီဢ္ခိဢ္ဒ္ပွၯကညီတဂၯအသိး န႔ဢ္လီၯ. (He was born on earth as a human being.) သဿတပတီဿ္ - အ၀ဲဂဲၯထဿဢ္က့ၯဒီး က့ၯထီဢ္ဆူမူခိဢ္လဿ သူဢ္လဿသးန႔ဢ္လီၯ. (He was raised and ascended as a spirit being.) သတးဒီး အ၀ဲသ့ဢ္တနာ္ခရံာ္ ဂဲၯထဿဢ္သမူထီဢ္က့ၯလဿ နီဿ္ခိနီဿ္ခီ ဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ အ၀ဲသ့ဢ္တနာ္စ့ဿ္ကီးလဿ ခရံာ္ကဟဲက့ၯကဒါက့ၯ လဿ နီဿ္ခိနီဿ္ခီ စ့ဿ္ကီး ဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲသ့ဢ္စံး၀ဲလဿ လဿတဿ္ခူသူဢ္အပူၯဒီး လဿပွၯတထံဢ္ဘဢ္အီၯအပူၯန႔ဢ္ ခရံာ္ ဟဲက့ၯကဒါက့ၯတ့ဿ္လံ န႔ဢ္လီၯ. ကစဿ္ယြၯအဘီအမုဿ္ ဘဢ္တဿ္သူဢ္လီၯတ့ဿ္လံ အီၯလဿ ၁၉၁၈ နံဢ္ ဒီး ဆူညါစွၯနံဢ္ဒီး ဟီဢ္ခိဢ္အံၯ အစိၯကကတဿ္၀ဲဒဢ္ န႔ဢ္လီၯ.

မ့မ့ဿ္ ပ၀ဲပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္တခီ ပနာ္လဿ ပကစဿ္ခရံာ္လဿ အဂဲၯထဿဢ္သမူထီဢ္က့ၯ အံၯအိဢ္ဒီး တနီဿ္ခိ လီၯတံဿ္လီၯဆဲး န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ မ့ဿ္နီဿ္ခိလဿ အလဲလိာ္အသးန႔ဢ္လီၯ. (The risen Christ has a real, though transformed, body.) (လူၯ. ၂၄း၃၇-၄၃). ဒီးဖဲ ခရံာ္က့ၯထီဢ္ဆူမူခိဢ္န႔ဢ္ အ၀ဲစိာ္ဃုာ္ ပနီဿ္ဒီးအီၯဒီး အိဢ္ဖ်ါလဿယြၯအမဲာ္ညါလဿ ပဂီဿ္ လီၯ. (ဧ့ၯ. ၉း၂၄). ဒီးတုၯအဟဲက့ၯကဒါက့ၯတခီ ပွၯအမဲာ္ခဲလဿာ္ ကထံဢ္ဘဢ္အီၯန႔ဢ္လီၯ. (လီဢ္ဖ်ါ. ၁း၇).

၄. တဿ္နာ္ဘဢ္ထြဲဒီးသးစီဆွံအတဿ္မၯ
ယဟိ၀ၯအပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္ တနာ္သးစီဆွံဒ္အမ့ဿ္ယြၯဘဢ္. လဿအ၀ဲသ့ဢ္အဂီဿ္န႔ဢ္၊ သးစီဆွံမ့ဿ္ဒဢ္ တဿ္တမံၯ (it) န႔ဢ္လီၯ. ဒီးသးစီဆွံ (Holy Spirit) န႔ဢ္တကြဲး၀ဲလဿ Capital “S” နီတဘ်ီဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. Watchtower အလံာ္ကြဲးလဿ အထုးထီဢ္၀ဲတဖဢ္ ပာ္ဖ်ါ၀ဲဒဢ္လဿ သးစီဆွံ န႔ဢ္တမ့ဿ္နီဿ္တဂၯဒီး တမ့ဿ္ စ့ဿ္ကီး ယြၯဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. (The Spirit is neither a person nor God.)

မ့မ့ဿ္ပ၀ဲပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္ တခီ ပနာ္လဿသးစီဆွံန႔ဢ္ မ့ဿ္ယြၯန႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲလီဢ္ဖ်ါထီဢ္ ယြၯအက့ဿ္အဂီၯ ဒီး ယြၯအတဿ္မၯခဲလဿာ္ခဲဆ့ န႔ဢ္လီၯ. (ကြဿ္ယိၯဟဢ္အဆဿဒိဢ္ ၁၄-၁၆) တဿ္လီသးစီဆွံ မ့ဿ္ တဿ္လီယြၯ စ့ဿ္ကီးန႔ဢ္လီၯ. (မၯ. ၅း၃-၄) သးစီဆွံမၯတဿ္လဿပပူၯအဃိဒီး ပန႔ဿ္ဘဢ္တဿ္အိဢ္ဖ်ဲဢ္ကဒီး တစုန႔ဢ္လီၯ. (ယိၯဟဢ္ ၃).

၅. တဿ္နာ္ဘဢ္ထြဲဒီး ယြၯသဿဂၯတဂၯဃီ
ယဟိ၀ၯ အပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္ တနာ္ယြၯသဿဂၯတဂၯဃီဘဢ္. စံး၀ဲလဿ အ၀ဲအံၯတဘဢ္လိာ္အသးဒီး လံာ္စီဆွံ ဘဢ္ဒီး ဟဲဒဢ္လဿ မုဢ္ကီၯလံဿ္တခီန႔ဢ္လီၯ. မ့မ့ဿ္လဿအ၀ဲသ့ဢ္ အဂီဿ္ ယြၯထဲတဂၯဧိၯ၊ ယဟိ၀ၯ၊ တ့လီၯအဖိခြါယ့ဢ္ရႉးခရံာ္ဒီး ဖိခြါ၀ဲအံၯ တဿ္အိးအီၯသ့ဒဢ္ထဲလဿ ယြၯအဆံးဖိန႔ဢ္လီၯ. မ့မ့ဿ္ သးစီဆွံကစဿ္န႔ဢ္ တအိဢ္လ့ၯတက့ၯဘဢ္ န႔ဢ္လီၯ. ယဟိ၀ၯ အပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္အံၯ ပိာ္ထြဲ Arianism လဿအဟဲပဿဿ္ထီဢ္လဿ ခ.န. ၃၀၀-၄၀၀ အဘဿဢ္စဿၯလဿအစံး၀ဲ၊ ႃႃဖိခြါ တမ့ဿ္တဿ္တမံၯ ဃီဒီး ပဿ္ဘဢ္႗႗ န႔ဢ္လီၯ. (The Son is not of the same substance as the Father) သတးဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿစိၯအ၀ဲန႔ဢ္ တဲဖ်ါ၀ဲလဿ Arius မ့ဿ္ ပွၯစူဿ္ကမဢ္နာ္ကမဢ္တဿ္တဂၯဒီး ခရံာ္အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ မၯဂဿဿ္က်ဿၯက့ၯအတဿ္နာ္ လဿအကိး၀ဲ Nicene Creed လဿအက်ါတဘီလဿအစံး၀ဲ၊ ႃႃဖိခြါမ့ဿ္တဿ္ တမံၯဃီဒီးပဿ္႗႗ န႔ဢ္လီၯ. The Son is of the same substance as the Father. မ့မ့ဿ္ ယဟိ၀ၯ အပွၯ အုဢ္အသးတဖဢ္ ပိာ္ထြဲ Arius အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္တဘ်ဳးမံၯန႔ဢ္လီၯ.

အ၀ဲသ့ဢ္မၯတဿ္လဿက်ဲဒ္လဲဢ္

မ့မ့ဿ္ဒ္န႔ဢ္ဒီး ပသ့ဢ္ညါလီၯတံဿ္သ့လဿ ယဟိ၀ၯအပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္အံၯ မ့ဿ္ခရံာ္အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အဒုဢ္ အဒါနီဿ္နီဿ္န႔ဢ္လီၯ. မ့မ့ဿ္အ၀ဲသ့ဢ္တခီ နာ္၀ဲဒဢ္လဿ အ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္န႔ဢ္ မ့ဿ္၀ဲတီ၀ဲ ဘဢ္၀ဲန႔ဢ္လီၯ. မ့မ့ဿ္ပွၯဂၯတဖဢ္န႔ဢ္ ကမဢ္ခဲလဿာ္န႔ဢ္လီၯ. ထဲဒဢ္ အ၀ဲသ့ဢ္အမဲာ္အတဿ္ထံဢ္အပူၯန႔ဢ္ ခရံာ္အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ Denominations ခဲလဿာ္န႔ဢ္ ဟဲဒဢ္လဿ မုဢ္ကီၯလံဿ္ ဒီး ခရံာ္ဖိသရဢ္သမါခဲလဿာ္ န႔ဢ္ မ့ဿ္ဒဢ္မုဢ္ကီၯလံဿ္ အကုဿ္အပွၯန႔ဢ္လီၯ. ပဘဢ္နဿ္ပဿဿ္ဆိ အ၀ဲသ့ဢ္ အ Missionary Strategy န႔ဢ္လီၯ.

အ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္မၯအခီဢ္ထံးတပတီဿ္ - မ့ဿ္တဿ္ဟးဒိတက်ိာ္ပွၯအႀတဲၯ (မ့တမ့ဿ္ ကြဿ္ဆဿဢ္မဲာ္ နၯလဿက်ဲခိဢ္) ဒုးသ့ဢ္ညါအသးဒီးနၯလဿ သါမ့ဿ္ပွၯတဂၯလဿ အအဲဢ္ဒိးတဲနၯ လဿယြၯအဂ့ဿ္၊ လံာ္စီဆွံ အဂ့ဿ္ မ့တမ့ဿ္ဘဢ္ ခ့ခါအတဿ္မၯအသးတခါခါ၊ မ့တမ့ဿ္ဘဢ္ တဿ္ကီတဿ္ခဲတခါခါ အဂ့ဿ္န႔ဢ္လီၯ. အခီဢ္ထံး အ၀ဲကပာ္ခူသူဢ္အသးလဿ အ၀ဲမ့ဿ္ ပွၯယဟိ၀ၯ အပွၯအုဢ္အသးဖိတဂၯဒီး အတဿ္ကတိၯ တဿ္ဒီးနၯ အခီဢ္ထံးတပတီဿ္ဖိအံၯ ကဖ်ါလဿ တဿ္ကမၯဟးဂီၯတဿ္ တအိဢ္နီတမံၯဘဢ္ န႔ဢ္လီၯ. အခီဢ္ထံးတပတီဿ္အံၯန႔ဢ္ အ၀ဲကြဿ္စိဃီၯဒဢ္၀ဲ တုၯလဿနကဒိကနဢ္အီၯ၀ံၯဒီး ကပာ္တ့ဿ္ အလံာ္လဲဿ္ဖိ တနီၯနီၯလဿ နစုပူၯ အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. တုၯမ့ဿ္နပာ္ဖ်ါ နတဿ္သးစဿဿ္ဆဿဒီးအီၯဒီး ဟံးန႔ဿ္အလံာ္အလဲဿ္ ဒ္ Watchtower မ့တမ့ဿ္ Awake တဖဢ္ဒီး အ၀ဲကသြီႏုာ္ နၯလဿအစရီပူၯလဿ ကဟဲကဒီးဆူ နအိဢ္အဂီဿ္ န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲအံၯ မ့ဿ္တဿ္အကါဒိဢ္တပတီဿ္လဿ အ၀ဲသ့ဢ္အ Strategy အပူၯန႔ဢ္လီၯ. ပ၀ဲတနီၯတခီ ပဆိကမိဢ္လဿ ပမ့ဿ္ပွ႔ၯညီ အလံာ္အလဲဿ္ဖိတဖဢ္ဒီး ကက့ၯ၀ဲခ်႕ခ်႕ ဒီး တမၯတံာ္တာ္လဿၯပွၯဘဢ္ န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ လဿနမၯဒ္အံၯအဃိ အ၀ဲကဟဲကဒီး သပွဿ္ကတဿဿ္ဒီး နမံၯန႔ဢ္ လဲၯႏုာ္ဆူ စရီလဿ အဆွဿ၀ဲဆူ ၀ဲၯလီဿ္ခဿဢ္သးဒီး နကဲထီဢ္ပွၯတဂၯလဿ အ၀ဲသ့ဢ္ ကဟဲက့ၯအိဢ္သကိး ကဒါက့ၯ၀ဲ ခဲအံၯ ခဲအံၯအဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ.

အ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္မၯခံပတီဿ္တပတီဿ္ - တုၯအဟဲကဒါက့ၯ၀ဲ ခံဘ်ီတဘ်ီဒီး တမ့ဿ္လဿၯထဲကကတိၯတဿ္ ဒီးနၯလဿ အတဿ္ဂ့ဿ္တဖဢ္ဧိၯဘဢ္၊ မ့မ့ဿ္တခီ ကကြဲန႔ဿ္နၯလဿ နကအိးထီဢ္နဟံဢ္နဃီလဿ တဿ္မၯလိ သကိး လံာ္စီဆွံအဂီဿ္ဒီး ကမဿနကြဲနဟံဢ္ဖိဃီဖိဒီး နတံၯသကိးလဿ အအိဢ္ဘူးအိဢ္တံဿ္ဒီးနၯတဖဢ္ လဿ တဿ္ဂ့ဿ္အံၯအဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. နီဿ္နီဿ္တခီ၊ တဿ္မၯလိ လံာ္စီဆွံ အကတီဿ္ဒ္သိးအံၯန႔ဢ္ မ့ဿ္ဒဢ္ ဒ္သိးဒီး အ၀ဲသ့ဢ္ ကန႔ဿ္ဘဢ္တဿ္ခြဲးတဿ္ယာ္လဿ ကတီဿ္တံဿ္ အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္တဖဢ္အဂီဿ္ န႔ဢ္လီၯ. မ့ဿ္ဒဢ္ ကယဿာ္အ၀ဲသ့ဢ္ ကသူလံာ္စီဆွံ၊ ဘဢ္ဆဢ္ ကထဿန႔ဿ္ဒဢ္၀ဲဆူန႔ဢ္တစဲး ဆူအံၯတစဲးလဿ ကကဲထီဢ္ တဿ္မၯစဿၯလဿ အ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. လဿနကထီဒါ အ၀ဲသ့ဢ္အဂီဿ္န႔ဢ္ တဿ္အခြဲး အယာ္တအိဢ္ဘဢ္. ပွၯလဿ အထီဢ္တဿ္မၯလိကိးဂၯဒဲး ကဘဢ္ပိာ္ထြဲဒဢ္ အ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ လဿ တဿ္ပာ္လီၯအီၯလဿ Watchtower အလံာ္အလဲဿ္တဖဢ္အပူၯ န႔ဢ္လီၯ.

အ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္မၯသဿပတီဿ္တပတီဿ္- တုၯနပာ္ဖ်ါနတဿ္သးစဿဿ္ဆဿ ဒီးအီၯအါထီဢ္ဒီး အ၀ဲသ့ဢ္ ကကြဲ နၯလဿ နကလဲၯထီဢ္အကရူဿ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ လဿနလီဿ္က၀ီၯအပူၯ၊ ပဢ္ဃုာ္ဒီး ပွၯအဂၯဒ္နၯအသိးဒီး အ၀ဲသ့ဢ္ အပွၯတဖဢ္လဿ အဟးအိဢ္သကိးပွၯ န႔ဢ္လီၯ. ဖဲအံၯန႔ဢ္ နကမၯလိဘဢ္ လံာ္စီဆွံဒ္ ပူၯကြံာ္ အသိး၊ ဘဢ္ဆဢ္ ကလဲၯအသး (အေသးစိတ္) တစဲးန႔ဢ္လီၯ. တဿ္ကြဿ္စိမိဿ္ပွဿ္ဖဲအံၯန႔ဢ္ မ့ဿ္တဿ္ကကတဲာ္ ကတီၯနၯလဿ နကဆိကမိဢ္ တဿ္ဒ္ ယဟိ၀ၯအပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္ ဆိကမိဢ္တဿ္ အသိးန႔ဢ္လီၯ. တုၯဖဲအံၯဒီး နအိဢ္ကတဲာ္ကတီၯလံ နသးလဿ တဿ္အပတီဿ္ဆူညါ တပတီဿ္ အဂီဿ္ န႔ဢ္လီၯ.

အ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္မၯလဿခံကတဿဿ္တပတီဿ္ - ယဟိ၀ၯအပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္ ပလီဿ္အသးဒိဢ္မးလဿ အတဿ္ကြဲပွၯဆူ Kingdom Hall အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖဢ္ အပူၯန႔ဢ္လီၯ. ပွၯ ႃႃOutsiders႗႗ တန႔ဿ္ အခြဲး နီတဘ်ီဘဢ္. ဖဲဒဢ္လဿ အ၀ဲသ့ဢ္မၯကြဿ္ ပွၯတဿ္မၯကြဿ္လဿထး သဿပတီဿ္၀ံၯ မ့ဿ္သးမံ၀ဲလဿ ပွၯ၀ဲအံၯ ကဲထီဢ္အပွၯလံမး အ၀ဲသ့ဢ္ကြဲ၀ဲဒဢ္ဆူ (Kingdom Hall) န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ တုၯန တုၯအတီၯလဿ တဿ္ကြဲ၀ဲအံၯဒီး နဘဢ္တဿ္ဟ့ဢ္နၯလဿ (VIP Treatment) ဒီးက်ဲးစဿး၀ဲသ့ဢ္လဿာ္သးတုၯ နကဲထီဢ္ တဿ္တမံၯဃီဒီး အ၀ဲသ့ဢ္အဂီဿ္ န႔ဢ္လီၯ. ဒီး မုဿ္အိဢ္ဘွံးနံၯကိးႏြံဒဲးန႔ဢ္၊ ခဲအံၯတဘ်ီ နကဘဢ္လဲၯထီဢ္ မၯလိတဿ္ခီဖ်ိ Lecture တဖဢ္ လဿကရဿအတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ အဂ့ဿ္၊ တဿ္မၯလိက်ဲတပူၯလဿ တဿ္ဟးရၯ လီၯတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ တဟံဢ္စဲတဟံဢ္မ့ဿ္ဂ့ၯ၊ လဿက်ဲခိဢ္မ့ဿ္ဂ့ၯ၊ လဿဟံဢ္ပူၯဃီပူၯမ့ဿ္ဂ့ၯ အဂီဿ္ န႔ဢ္လီၯ. မ့ဿ္ပွၯတဖုလဿ အသိဢ္လိအတဿ္နာ္ဒီး အတဿ္မၯအက်ဲဧိၯကပူၯဧိၯတဖဢ္ လီၯတံဿ္ဂ့ၯဒိဢ္မးန႔ဢ္လီၯ. တုၯ နပိာ္ထြဲဒီး နမၯလဿပွဲၯ တဿ္တဖဢ္အံၯလံဒီး ဆူညါတပတီဿ္န႔ဢ္ တဿ္ဒိးဘ်ဿနၯလဿထံဒီး တဿ္ဂံဿ္ဃုာ္နၯ လဿ ယဟိ၀ၯ အပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္အက်ါတဂၯလံန႔ဢ္လီၯ. ပွၯတနီၯနီၯ လဿက်ဲဒ္အံၯအပူၯ ကဲထီဢ္ ယဟိ၀ၯ အပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္ အကစဿ္ဒဢ္၀ဲဒဢ္လဲာ္ တသ့ဢ္ညါလီၯအသးဘဢ္ န႔ဢ္လီၯ.

အ၀ဲအံၯမ့ဿ္ Strategy လဿယဟိ၀ၯ အပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္ သူ၀ဲလဿ ကမၯန႔ဿ္ပွၯတဖဢ္ အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. က်ဲလဿအ၀ဲသ့ဢ္သူူ၀ဲန႔ဢ္ လဿတဿ္လီဿ္တတီၯဒီးတတီၯ ကလီၯဆီလိာ္အသး ပူၯစဲးပူၯစဲး ဘဢ္ဆဢ္ တဿ္အမိဿ္ပွဿ္တဖဢ္န႔ဢ္ တလီၯဆီ၀ဲဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. မ့ဿ္အဂ့ဿ္ဒ္လဲဢ္ အ၀ဲသ့ဢ္ ဘဢ္တဿ္တီဿ္တံဿ္အီၯလဿ တဿ္နာ္တမံၯဃီ၊ က်ဲတမံၯဃီ၊ တဿ္မၯတမံၯဃီ ဒီး တုၯလဿ တဿ္ကတိၯတမံၯဃီ ဒဢ္လဲာ္န႔ဢ္လီၯ.

ပကပဿဿ္ဆဿအ၀ဲသ့ဢ္လဿက်ဲဒ္လဲဢ္

ပကကြဲးတဿ္လီၯတံဿ္လီၯဆဲးလဿ တဿ္ဂ့ဿ္အ၀ဲအံၯ တညီကဲာ္ဆိးဘဢ္. မ့ဿ္အဂ့ဿ္ဒ္လဲဢ္ န႔ဢ္၊ ကသန႔ၯထီဢ္ အသးလဿ နမ့ဿ္ပွၯဒ္လဲဢ္ ဒီး နသူဢ္လီၯနသးလဿ နခရံာ္ဖိ အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္အပူၯန႔ဢ္ ဆံးအါလဲဢ္၊ ထီဢ္ဘး ဆံးအါလဲဢ္အဖီခိဢ္န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ တဿ္ဂ့ဿ္တမံၯ ခံမံၯဖိလဿလာ္အံၯ ကမၯစဿၯနၯလဿ နတဿ္ ပဿဿ္ဆဿအ၀ဲသ့ဢ္ အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ.

တဿတမံၯ - ဖဲယဟိ၀ၯအပွၯအုဢ္အသး ကြဿ္ဆဿဢ္မဲာ္နၯအဆိကတဿဿ္တဘ်ီန႔ဢ္ အ၀ဲကစံဢ္တဲၯတဲလီၯ န႔ဿ္နၯ တဿ္စံဢ္တဲၯတဲလီၯ (၃) မံးနံးဖိတယုဿ္လဿအ Watchtower အမဲးကစံ အပူၯန႔ဢ္လီၯ. နကတိၯ ဂ့ဿ္လိာ္ဒီးအီၯ အဘ်ဳးတအိဢ္ဘဢ္. အ၀ဲအိဢ္ပာ္စဿၯဒီး အတဿ္စံးဆဿလဿ Watchtower မဲးကစံပူၯခဲ လဿာ္ လံန႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ သတူဿ္ကလာ္ နမ့ဿ္လဲလိာ္ကြံာ္တဿ္ဂ့ဿ္၊ ဂုာ္ဟံးန႔ဿ္တဿ္ခြဲးတဿ္ယၯဒီး ကတိၯတဿ္ဒီးအီၯလဿ တဿ္ဂ့ဿ္အဂၯတဖဢ္ဒီး နကထံဢ္ဘဢ္လဿ လဿတဿ္ဂ့ဿ္တနီၯနီၯအဖီခိဢ္န႔ဢ္ အ၀ဲ ကမၯအသး ကဒံဒံကဒါဒါ မ့ဿ္လဿ အခီဢ္တဃာ္ တအိဢ္ဘဢ္ အဃိန႔ဢ္လီၯ.

ခံမံၯတမံၯ - အ၀ဲကရူးလံာ္စီဆွံ အဆဿတဖဢ္တနီၯဒီး ကမၯကဒံကဒါ နသူဢ္နသးလီၯ. ဟံးန႔ဿ္ နလံာ္စီဆွံ - ကြဿ္လံာ္စီဆွံ လဿအ၀ဲယဿၯထီဢ္၀ဲဒီး ကြဿ္က့ၯအတဿ္ဘဢ္ထြဲလဿ အဟဲလဿညါဒီး အပိာ္ထြဲ ထီဢ္အခံခဲလဿာ္ န႔ဢ္တက့ဿ္. တခ်ဳးဒံးဘဢ္လဿ နကြဿ္က့ၯအတဿ္ဘဢ္ထြဲ ခဲလဿာ္ခဲဆ့ဒီး တဘဢ္လဲၯဆူ ညါတဂ့ၯ. နကထံဢ္ဘဢ္လဿ တဘ်ီတဘ်ီ အ၀ဲသ့ဢ္သူလံာ္စီဆွံ အဆဿတဖဢ္ အ၀ဲသ့ဢ္ အကစဿ္ဒဢ္လဲာ္ တနဿ္ပဿဿ္က့ၯ၀ဲ အခီပညီဘဢ္ န႔ဢ္လီၯ.

တဿ္အကါဒိဢ္ကတဿဿ္တခီ၊ ကတိၯတဿ္ဒီးအီၯလဿ နတဿ္စူူဿ္တဿ္နာ္ခရံာ္အဂ့ဿ္န႔ဢ္တက့ဿ္. ဒုးနဲဢ္အီၯလဿ နတဿ္ဘူဢ္တဿ္ဘါန႔ဢ္ တမ့ဿ္တဿ္ဟဲလဿ မုဢ္ကီၯလံဿ္ဒ္ အ၀ဲနာ္အသိးဘဢ္၊ မ့မ့ဿ္တခီ မ့ဿ္တဿ္ဘါလဿ အမူ၀ဲ ခီဖ်ိနတဿ္ဘဢ္ထြဲ၊ ဒီး နတဿ္ရ့လိာ္နသးဒီး ခရံာ္လဿအမူ ၀ဲတဂၯအဃိန႔ဢ္လီၯ. တဿ္လဲၯခီဖ်ိဒ္သိး အံၯ န႔ဢ္ အ၀ဲအကရဿဆွဿအီၯ တတုၯနီတဘ်ီဘဢ္. မ့ဿ္လဿတနာ္ခရံာ္ဒီး သးစီဆွံဒ္ ယြၯအသိးဘဢ္ အဃိ န႔ဢ္လီၯ. ဟ့ဢ္လီၯနတဿ္အုဢ္နသး လဿ ခရံာ္မူ၀ဲဒီး မၯတဿ္လဿ နဂီဿ္ဒ္လဲဢ္ ဒ္လဲဢ္န႔ဢ္တက့ဿ္. ဒီး ဘါထုကဖဢ္လဿ ကစဿ္ယြၯကသူနၯ လဿနကဆွဿက့ၯအီၯဆူ တဿ္နာ္ခရံာ္အဂီဿ္န႔ဢ္တက့ဿ္.

(ဟံးန႔ဿ္အီၯလဿ ႃႃတဿ္ဘါကရူဿ္ဖိတဖဢ္အဂ့ဿ္႗႗ လဿ ပွၯကညီဘ်ဿထံခ၀့ရွဿဢ္ယြၯဂ့ဿ္ပီညါ၀ဲၯက်ိၯ ကြဲး ထုးထီဢ္၀ဲန႔ဢ္လီၯ.)


မ္ယြၯဆိဢ္ဂ့ၯပွၯဖးလံာ္ဖိကိးဂၯဒဲးတက့ဿ္....

Read More

ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯကရဿဖိအဂ့ဿ္ (Seventh-Day Adventism)

William MillerMrs. Ellen White


ကရဿအံၯ အတဿ္ဟူးတဿ္ဂဲၯ စးထီဢ္အသးလဿ ခ.န. ၁၀၀၀-၁၉၀၀ အဖးဖီ ဖဲတဿ္သးဆူဢ္သးဂဲၯ အါ၀ဲလဿ တဿ္ကဃုနဿ္ပဿဿ္ အါထီဢ္လံာ္စီဆွံ၊ လီၯဆီဒဢ္တဿ္ လံာ္ဒၯနံးယ့လး၊ ဒ္သိး တဿ္ကထံဢ္န႔ဿ္ ခရံာ္ကဟဲက့ၯ ခံဘ်ီတဘ်ီ အဆဿကတီဿ္အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. လီၯဆီဒဢ္တဿ္ ပွၯသးပွဿ္လဿပက်ါတဖဢ္ ကသ့ဢ္နီဢ္၀ဲလဿ ဖဲ ၁၉၂၅ နံဢ္ဒီး ၁၉၃၅ နံဢ္ အဘဿဢ္စဿၯ န႔ဢ္ တဿ္ဂဲၯပ်ဳဿ္ဂဲၯဆွးအါ၀ဲလဿ တဿ္ဂ့ဿ္အံၯ ဒီး ယဟိ၀ၯ အပွၯအုဢ္အသးတဖဢ္ စ့ဿ္ကီး ပဢ္စ့ဿ္ကီး၀ဲန႔ဢ္လီၯ.

ပွၯလဿ အဂဲၯပ်ဳဿ္ အါကတဿဿ္လဿ တဿ္ဂ့ဿ္အံၯလဿ ကီဿ္အမဲရကၯန႔ဢ္ မ့ဿ္၀ဲ William Miller န႔ဢ္လီၯ. William Miller မ့ဿ္ ပွၯဘ်ဿထံခရံာ္ဖိတဂၯလဿ အအိဢ္ဖ်ဲဢ္ထီဢ္လဿ၀့ဿ္ Pittsfield ကီဿ္အမဲရကၯလဿ ၁၇၈၂ နံဢ္ဒီး မၯလိဘဢ္တဿ္လဿ Low Hampton လဿ New York State အပူၯန႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲမ့ဿ္ ပွၯထူ စံာ္ဖိတဂၯလဿ အမၯလိလံာ္စီဆွံလဿ တဿ္သးဆူဢ္ဖးဒိဢ္အပူၯ၊ ဘဢ္ဆဢ္ တအိဢ္ဒီး တဿ္သ့ဢ္ညါ တဿ္ဘဢ္ထြဲ ဒီး တဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯ ဒီး သးလဿအသ့နီၯဖးပဲာ္ဖးတဿ္ ဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. ဒီးအ၀ဲဒြး၀ဲလဿ ခရံာ္ကဟဲ က့ၯလဿ လါအီးကထိဘဿဢ္ ၂၂ သီ၊ ၁၈၄၄ နံဢ္ဒီး တဿ္တမၯအသးနီတမံၯဘဢ္ဒီး အ၀ဲအသး ဟးဂီၯကြံာ္၀ဲန႔ဢ္လီၯ. ဒီး လဿခံ အ၀ဲအဿဢ္လီၯ အတဿ္ကမဢ္န႔ဢ္လီၯ.

William Miller အစိၯကတဿဿ္ကြံာ္အလီဿ္ခံ Mrs. Ellen White ဒိဢ္စိက့ၯ လဿအ၀ဲအလီဿ္ဒီး အ၀ဲစံးလီၯ အသးလဿ အမ့ဿ္၀ံမုဢ္တဂၯန႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲစံး၀ဲဒဢ္လဿ ခရံာ္ဟဲက့ၯတ့ဿ္လံလဿ ၁၈၄၄ နံဢ္၊ ဘဢ္ဆဢ္ တမ့ဿ္ဆူ ဟီဢ္ခိဢ္ခ်ဿဘဢ္. မ့မ့ဿ္ အ၀ဲဟဲက့ၯဆူ တဿ္အလီဿ္စီဆွံ Heavenly Sanctuary လဿကစးထီဢ္ အတဿ္ဃုသ့ဢ္ညါ တဿ္လဿ တဿ္စံဢ္ညီဢ္ အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. အါန႔ဿ္အန႔ဢ္ Mrs. White ထံဢ္၀ဲလဿ အတဿ္ထံဢ္ လဿညါခီတဖဢ္အပူၯ လဿကစဿ္ယြၯ အသးတမုာ္လဿ ခရံာ္ အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖဢ္ ဘူဢ္တဿ္ဘါတဿ္လဿ မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯ ဒီး တမ့ဿ္လဿမုဿ္ႏြံနံၯအဃိဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲအတဿ္ထံဢ္တဖဢ္ ဘဢ္တဿ္စဲက်ံးရၯလီၯအီၯလဿ လံာ္တဘ်ဳးဘ့ဢ္ အပူၯန႔ဢ္လီၯ.

ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯဖိလဿ ပစိၯဒီး ပဆဿကတီဿ္ခဲအံၯ တူဿ္လိာ္ Mrs. White အတဿ္ကြဲးတဖဢ္ အံၯ ဆံးအါဆံးအါ လဲဢ္န႔ဢ္ ပသ့ဢ္ညါအီၯတသ့ညီညီဘဢ္. လဿအ၀ဲသ့ဢ္အလံာ္ Question on Doctrine တဿ္သံကြဿ္တဖဢ္ လဿ တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္အဂ့ဿ္အက်ိၯအပူၯ အ၀ဲသ့ဢ္စံး၀ဲလဿ Mrs. White အတဿ္ကြဲးတဖဢ္န႔ဢ္ တဿ္ပာ္အီၯ တတီၯဃီဒီး လံာ္စီဆွံ တသ့ဘဢ္. ဘဢ္ဆဢ္ လီၯပလိာ္ဒီး လံာ္စီဆွံအဆဿကတီဿ္ ပွၯတနီၯနီၯ အတဿ္ ကတိၯလဿ၀ံအက်ိာ္ လဿအတပဢ္လဿ လံာ္စီဆွံ အပူၯတဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯဖိတဖဢ္ တညိကြံာ္ Mrs. White အတဿ္ထံဢ္ဒီး အတဿ္နာ္တဖဢ္ဘဢ္. ဘဢ္ဆဢ္ဒီး တဿ္သ့ဢ္တဖဢ္အံၯ ကဲထီဢ္တဿ္ဘဢ္ဒုဢ္ ဒြဲဢ္စံးအဿလဿ ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္အမဲာ္ညါဒီး အ၀ဲသ့ဢ္ ဘဢ္တူဿ္တဿ္၀ဲအံၯ ကီကီခဲခဲန႔ဢ္လီၯ.

ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯကရဿဖိတဖဢ္အတဿ္နာ္

အ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္နာ္တနီၯလဿ တလီၯဆီဒီး ပ၀ဲဘ်ဿထံခရံာ္ဖိတဖဢ္န႔ဢ္ မ့ဿ္၀ဲ တဿ္နာ္ယြၯသဿဂၯတဂၯဃီ၊ ကစဿ္ယ့ဢ္ရႉး မ့ဿ္ယြၯဒီးပွၯကညီစ့ဿ္ကီး၊ အတဿ္တူဿ္သံအသးလဿ ထူဢ္စုညါအလိၯလဿ ပွၯဟီဢ္ခိဢ္ဖိ အတဿ္ဒဲးဘးကဘဢ္ တဿ္ပ်ဿ္အီၯအဂီဿ္၊ အတဿ္ဂဲၯထဿဢ္သမူထီဢ္က့ၯလဿ နီဿ္ခိနီဿ္ခီဒီး အတဿ္က့ၯထီဢ္ ဆူ မူခိဢ္လဿ နီဿ္ခိနီဿ္ခီန႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ အ၀ဲသ့ဢ္ အတဿ္ထုးထီဢ္ လံာ္စီဆွံအခီပညီ တတီၯတီၯန႔ဢ္ လီၯဆီ၀ဲဒီး ၾကဿးဘဢ္တဿ္ကြဿ္ဆိကမိဢ္အီၯ န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲသ့ဢ္ အတဿ္ပာ္ဒိဢ္ မုဿ္ႏြံနံၯဒီး တမ့ဿ္ဘဢ္ မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯ တခါအံၯန႔ဢ္ ကဲထီဢ္တဿ္မၯလီၯဖးတဿ္လဿ ခရံာ္အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပူၯ လီၯဆီဒဢ္တဿ္ လဿ ဒူသ၀ီ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿခိ တဖဢ္လဿ အဘူဢ္တဿ္ဘါတဿ္လဿ မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯတဖဢ္ အက်ါန႔ဢ္လီၯ. ကရဿကရူဿ္အဂၯ အိဢ္ဒံး၀ဲတနီၯဒံး ဒ္အမ့ဿ္သရဢ္ Amstrong အလံာ္ World of Tomorrow တဖဢ္ စ့ဿ္ကီး ပာ္ဒိဢ္ဒီး ဘူဢ္တဿ္ဘါတဿ္လဿ မုဿ္ႏြံနံၯန႔ဢ္လီၯ.

ပ၀ဲပွၯဘ်ဿထံခရံာ္ဖိ အတဿ္နာ္န႔ဢ္ မ့ဿ္၀ဲလဿ လံာ္စီဆွံအသီတကၾတဴဿ္ အဆဿကတီဿ္န႔ဢ္ ပွၯခရံာ္ဖိ တဖဢ္ ဘူဢ္တဿ္ဘါတဿ္လဿ မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯ၊ လဿတဿ္သ့ဢ္နီဢ္ထီဢ္က့ၯ ခရံာ္အတဿ္ဂဲၯထဿဢ္သမူထီဢ္ က့ၯအဂီဿ္၊ ဒီး တစဲးဘဢ္တစဲးန႔ဢ္ တဿ္ဆိကတီဿ္ကြံာ္ တဿ္ပာ္ဒိဢ္ဒီး ဘူဢ္တဿ္ဘါတဿ္လဿ မုဿ္ႏြံနံၯ (ပွၯယူဒၯဖိ အမုဿ္အိဢ္ဘွံးနံၯ) န႔ဢ္လီၯ. တဿ္တိဿ္န႔ဿ္ မုဿ္ႏြံနံၯ အအိဢ္ဘွံးနံၯအံၯ မ့ဿ္ဒဢ္ထဲလဿ ပွၯယူဒၯ ဖိအဂီဿ္ဧိၯန႔ဢ္လီၯ. (ကြဿ္ ၂ မိၯ. ၃၁း၁၃၊ ၁၇). မ့မ့ဿ္ ပ၀ဲပွၯခရံာ္ဖိ မုဿ္မဆါတနံၯအံၯ ပတမ့ဿ္ ပွၯအံဢ္စရ့လးဖိ၊ ပွၯယူဒၯဖိ မ့ဿ္ဂ့ၯန႔ဢ္ဘဢ္.

ပကြဿ္ကဒါက့ၯ ပလံာ္စီဆွံဒီး တဿ္အုဢ္အသး အိဢ္လဿလဿပွဲၯပွဲၯလဿ ပွၯခရံာ္ဖိလဿပ်ဿၯတဖဢ္ ပာ္ဒိဢ္ဒဢ္ မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯ (မ့တမ့ဿ္ ကစဿ္အမုဿ္နံၯ - The Lord’s Day) န႔ဢ္လီၯ. လံာ္မၯတဿ္ ၂၀း၇ စံး၀ဲ၊ ႃႃဒီးႏြံ နံၯအက်ါ မုဿ္ခီဢ္ထံးန႔ဢ္၊ ပအိဢ္ဖွိဢ္ရိဖွိဢ္ဒ္သိး ပကစိဿ္ဘ်ဲးကိဢ္႗႗ န႔ဢ္လီၯ. ၁ ကရံဢ္. ၁၆း၂ စံး၀ဲ၊ ႃႃဒီးႏြံနံၯ အက်ါမုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯန႔ဢ္၊ မ္ပွၯပာ္ဖွိဢ္ ပာ္တဿ္လဿ တဿ္ပာ္ဖွိဢ္အလီဿ္႗႗ န႔ဢ္လီၯ. လဿလံာ္လီဢ္ဖ်ါ ၁း၁၀ န႔ဢ္၊ စီၯယိၯဟဢ္စံး၀ဲ၊ ႃႃယအိဢ္လဿ သးအပူၯ လဿကစဿ္အမုဿ္တနံၯ႗႗ န႔ဢ္လီၯ.

ပကြဿ္ကဒါက့ၯစ့ဿ္ကီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပဿ္သးပွဿ္ လဿပ်ဿၯတဖဢ္ အတဿ္ကြဲးဒီး မၯဂဿဿ္မၯက်ဿၯစ့ဿ္ကီး ဒဢ္ ပတဿ္ပာ္ဒိဢ္ ဒီး ဘူဢ္တဿ္ဘါတဿ္လဿ မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯ၊ မ့တမ့ဿ္ ကစဿ္အမုဿ္နံၯန႔ဢ္လီၯ. Ignatius အလံာ္ Letter to the Magnesians အဆဿဒိဢ္ ၉း၁ န႔ဢ္စံး၀ဲ၊ ႃႃပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္ တပာ္ဒိဢ္ မုဿ္အိဢ္ဘွံး နံၯလဿၯဘဢ္၊ မ့မ့ဿ္တခီ ကတဲာ္ကတီၯက့ၯ အတဿ္အိဢ္မူဒီး ပိာ္ထြဲက့ၯ ကစဿ္အမုဿ္နံၯ လဿတဿ္ဂဲၯ ထဿဢ္ဃုာ္ဒီး ခရံာ္န႔ဢ္လီၯ.႗႗
(Christians are no longer observing Sabbaths, but fashioning their lives after the Lord’s Day on which our life also rose through him.)
လဿ စီၯဘၯနါဘၯအလံာ္ကြဲး Epistle of Barnabas အဆဿဒိဢ္ ၁၅း၉ အပူၯ စ့ဿ္ကီးစံး၀ဲ၊ ႃႃတူဿ္လိာ္ မုဿ္ဃိးနံၯတနံၯလဿ တဿ္သးခုအပူၯလဿအမ့ဿ္ မုဿ္နံၯလဿယ့ဢ္ရႉး မၯနဿၯတဿ္သံဒီး ဂဲၯထဿဢ္သမူထီဢ္ က့ၯန႔ဢ္လီၯ.႗႗ ႃႃKeeping the eighth day with joyfulness, the day on which Jesus rose from the death.႗႗ ဒ္န႔ဢ္အသိး Justin Martyr စ့ဿ္ကီး ဖဲ ခ.န. ၁၀၀-၂၀၀ အဖးဖီန႔ဢ္ ကြဲးတဿ္ဖဲ Apology ၁း၆၇ ဒီးစံး၀ဲ၊ ႃႃBut Sunday is the day on which we all hold a common assembly because it is the first day of the week on which God made the world.႗႗ (Sunday - မုဿ္နံၯဒိဢ္၊ မ့တမ့ဿ္ ကစဿ္အမုဿ္နံၯ) မ့ဿ္မုဿ္နံၯတနံၯလဿ ပ၀ဲခဲလဿာ္ပဟံးဃာ္ဒီး ပာ္ဖွိဢ္ပသးဒ္သိးသိး၊ မ့ဿ္လဿအမ့ဿ္ မုဿ္ခီဢ္ထံး အနံၯလဿ ကစဿ္ယြၯဒုးကဲထီဢ္ဟီဢ္ခိဢ္ န႔ဢ္လီၯ. သတးဒီး ပွၯခရံာ္ဖိလဿ လံာ္စီဆွံအသီတက ၾတဴဿ္ အဆဿကတီဿ္တဖဢ္ စးထီဢ္ပာ္ဒိဢ္ ဒီး ဘူဢ္တဿ္ဘါတဿ္လဿ Sunday လဿ ခ.န. ၁၀၀-၂၀၀ အဖးဖီ လံၯလံၯန႔ဢ္လီၯ. မ့မ့ဿ္ ကီဢ္ကးလဿလီၯဒံၯကံ Council of Laodicea လဲလိာ္က့ၯ တဿ္ဘူဢ္တဿ္ ဘါအမုဿ္နံၯလဿ မုဿ္ႏြံနံၯဆူ Sunday မုဿ္ခီဢ္ထံးနံၯ ဖဲဒဢ္လဿ ခ.န. ၃၆၄ န႔ဢ္လီၯ.

ညီႏုဿ္ ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯဖိတဖဢ္ စံး၀ဲ ကစဿ္ယ့ဢ္ရႉးခရံာ္ဒဢ္လဲာ္ ပာ္ဒိဢ္ပွၯယူဒၯဖိ အမုဿ္အိဢ္ဘွံးနံၯန႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ အ၀ဲအံၯ မ့ဿ္ဒဢ္လဿ တခ်ဳးဒံးလဿ အ၀ဲတူဿ္သံအသးဒီး ဂဲၯထဿဢ္သမူထီဢ္က့ၯဒံးဘဢ္အခါ န႔ဢ္လီၯ. ဒ္န႔ဢ္အသိး စီၯပီလူး ဒီး ပွၯဂၯတဖဢ္လဲၯဆူ ဘူဢ္ဘ်ီဢ္ပူၯလဿ မုဿ္အိဢ္ဘွံးနံၯန႔ဢ္ တမ့ဿ္လဿ အ၀ဲသ့ဢ္ ကလဲၯဘူဢ္တဿ္ဘါတဿ္အဂီဿ္ဘဢ္. မ့မ့ဿ္ ကဟံးန႔ဿ္တဿ္ခြဲးတဿ္ယာ္ဖဲ ပွၯယူဒၯဖိတဖဢ္ ဘူဢ္တဿ္ ဘါတဿ္အခါ လဿအ၀ဲသ့ဢ္ကစံဢ္တဲၯတဲလီၯ ခရံာ္ အတဿ္သးခုကစီဢ္ အဂီဿ္တခီန႔ဢ္လီၯ. ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯဖိ တဖဢ္ အတဿ္ဂ့ဿ္လိာ္အဆူဢ္ကတဿဿ္တဘီ န႔ဢ္ တဿ္မၯလိာ္အဘီဆံဆဲဢ္န႔ဢ္ ပမ့ဿ္တိဿ္န႔ဿ္အီၯဒီး မၯထြဲ အီၯဒီး လြံဿ္ထံဢ္တထံဢ္လဿအစံး၀ဲ၊ ႃႃသ့ဢ္နီဢ္ထီဢ္ မုဿ္အိဢ္ဘွံးနံၯအနံၯလဿ နကပာ္စီဆွံအီၯအဂီဿ္ န႔ဢ္တက့ဿ္.႗႗ န႔ဢ္တၾကဿးပလဲလိာ္အီၯဘဢ္ဒီး ပၾကဿးတိဿ္န႔ဿ္ဒီး မၯထြဲအီၯန႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ အ၀ဲအံၯ စ့ဿ္ကီး ပမ့ဿ္ကြဿ္က့ၯလဿ လံာ္စီဆွံအသီတကၾတဴဿ္အပူၯဒီး ယ့ဢ္ရႉးယဿၯထီဢ္၀ဲ တဿ္မၯလိာ္ဆံဆဲဢ္ဘီ အက်ါတနီၯလဿ ပွၯထူးပွၯတီၯသးစဿ္ တဂၯအဂီဿ္ဘဢ္ဆဢ္ တဿ္မၯလိာ္ လြံဿ္ထံဢ္တထံဢ္န႔ဢ္ တပဢ္ဘဢ္ လီၯ (မဿ္ကူး ၁၀း၁၉). ဒ္န႔ဢ္အသိး စီၯပီလူး အတဿ္ကြဲးလဿ ရိမ့ၯ ၁၃း၈-၁၀ အပူၯစ့ဿ္ကီး ယဿၯထီဢ္၀ဲ တဿ္မၯလိာ္ ဆံဆဲဢ္ထံဢ္အက်ါ တနီၯလဿ ပွၯရိမ့ၯဖိတဖဢ္အဂီဿ္ဘဢ္ဆဢ္ တဿ္မၯလိာ္လြံဿ္ထံဢ္တထံဢ္ န႔ဢ္ တပဢ္စ့ဿ္ကီးဘဢ္. အါန႔ဿ္အ၀ဲအံၯန႔ဢ္ လဿစီၯပီလူး အတဿ္ကြဲးန႔ဿ္ပွၯကလီးစဲ ဖိတဖဢ္ဖဲ (ကလီး. ၂း၁၆-၁၇) အပူၯန႔ဢ္စံး၀ဲ၊ ႃႃမၯသးဒ္န႔ဢ္ဒီး လဿတဿ္အီဢ္မ့ဿ္ဂ့ၯ၊ တဿ္အီမ့ဿ္ဂ့ၯ၊ တဿ္မၯဘူဢ္အနံၯမ့ဿ္ဂ့ၯ၊ လါထီဢ္သီအနံၯမ့ဿ္ဂ့ၯ၊ အိဢ္ဘွံးနံၯမ့ဿ္ဂ့ၯအဃိ၊ မ္ပွၯသုတစံဢ္ညီဢ္သုလဿ အဂ့ဿ္အက်ိၯနီတဂၯတဂ့ၯ. တဿ္န႔ဢ္တဖဢ္ မ့ဿ္တဿ္ဆူညါ တဖဢ္အကဒုလီၯ. မ့မ့ဿ္ အမိဿ္ပွဿ္န႔ဢ္ မ့ဿ္ခရံာ္လီၯ.႗႗ အ၀ဲအံၯ အခီပညီ မ့ဿ္သ့ဒဢ္ထဲတမံၯဧိၯလဿ ပွၯခရံာ္ဖိ အလံာ္နံဢ္လံာ္လါအပူၯန႔ဢ္ တဿ္ပာ္ဒိဢ္ ပွၯယူဒၯဖိ အမုဿ္အိဢ္ဘွံးနံၯ တမ့ဿ္လဿ တဿ္လဿပွၯခရံာ္ဖိ မၯထြဲအီၯလဿၯဘဢ္ န႔ဢ္လီၯ.

မုဿ္မဆါတနံၯအံၯ ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္ တဘဢ္တဿ္ပဿအီၯလဿ တဿ္အဿဢ္လီအီလီၯ အလီဿ္လံၯလဿ အအိဢ္ဃုာ္ဒီး တဿ္သိဢ္တဿ္သီ တဖဢ္န႔ဢ္ဘဢ္. (ကြဿ္ ရိမ့ၯ ၇း၆). မ့မ့ဿ္တခီ ဘဢ္တဿ္ပဿအီၯလဿ တဿ္အဿဢ္လီၯအီလီၯအသီလဿအမ့ဿ္ တဿ္ဘ်ဳးတဿ္ဖွိဢ္၊ တဿ္သးကညီၯလဿ ခရံာ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ. (ကြဿ္ ကလၯ. ၃း၂၄၊ ၂၅၊ ရိမ့ၯ. ၆း၁၄-၁၅). လဿလံာ္စီဆွံ အသီတကၾတဴဿ္အပူၯအံၯ၊ တဿ္ယဿၯထီဢ္ ကဒါက့ၯ တဿ္မၯလိာ္ဆံဆဲဢ္ထံဢ္အံၯ တထံဢ္ဘဢ္တထံဢ္ဒီး မၯလဲဿ္ထီဢ္အီၯသနာ္က့၊ တဿ္မၯလိာ္ လြံဿ္ထံဢ္တထံဢ္လဿ အဘဢ္ဃးဒီး မုဿ္ႏြံနံၯ မုဿ္အိဢ္ဘွံးနံၯအံၯ တဘဢ္တဿ္ယဿၯထီဢ္က့ၯအီၯ နီတပူၯ လဿၯဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. ကစဿ္ခရံာ္ ဒီး တဿ္မဿဖိတဖဢ္ မ့ဿ္သးအိဢ္သိဢ္လိပွၯလဿ ပကဘဢ္ပာ္ဒိဢ္မုဿ္ႏြံနံၯ မုဿ္အိဢ္ဘွံးနံၯအံၯဒီး ကတဲဖ်ါမး၀ဲ သပွဿ္ကတဿဿ္ လဿပမ့ဿ္ တပာ္ဒိဢ္အီၯဒီး ပကကဲထီဢ္ ပွၯခရံာ္ဖိ တသ့ဘဢ္န႔ဢ္သဿဢ္.

ဘဢ္မႏုၯ ပပာ္ကဲဒီး ပာ္ဒိဢ္မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯလဲဢ္.

၁. တဿ္ကဒုကယီဿ္လဿ လံာ္တဿ္အဿဢ္လီၯအီလီၯ လီဿ္လံၯအပူၯန႔ဢ္ ဘဢ္တဿ္မၯလဿထီဢ္ပွဲၯထီဢ္ က့ၯအီၯလဿ လံာ္တဿ္အဿဢ္လီၯအီလီၯအသီအပူၯ န႔ဢ္လီၯ. ဘူဢ္တၯသဢ္ဆိလဿ ၃ မိၯ. ၂၃း၁၅-၁၆ ပာ္လီၯ၀ဲန႔ဢ္ ဘဢ္တဿ္မၯလဿထီဢ္ပွဲၯထီဢ္က့ၯအီၯလဿ ကစဿ္ခရံာ္ အတဿ္မၯနဿၯတဿ္သံဒီး ဂဲၯဆဿထဿဢ္ သမူထီဢ္က့ၯ၀ဲ န႔ဢ္လီၯ. တဿ္အံၯ၀ံၯ အသီယဲဿ္ဆံ အလီဿ္ခံဒီး ဟဲကဒီး ႃႃဘူဢ္ယဲဿ္ဆံ႗႗ အမုဿ္နံလဿ အဘဢ္တဿ္မၯလဿ ပွဲၯအီၯလဿ သးစီဆွံ ဘဢ္တဿ္ဟ့ဢ္လီၯအီၯဖဲန႔ဢ္လီၯ. ဒီး တဿ္တဖဢ္အံၯ မၯအသး လဿ မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯန႔ဢ္လီၯ.
၂. မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯ ဒုးသ့ဢ္နီဢ္ထီဢ္က့ၯပွၯလဿ ကစဿ္ခရံာ္ အတဿ္ဂဲၯထဿဢ္က့ၯလဿ တဿ္သံ (မး ၂၈း၁-၃) န႔ဢ္လီၯ. ကစဿ္ခရံာ္ ဂဲၯထဿဢ္သမူထီဢ္က့ၯ၀ံၯ အလီဿ္ခံ လီဢ္ဖ်ါထီဢ္အသးလဿ အပ်ဲဿ္တဖဢ္ လဿ မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯန႔ဢ္လီၯ. (ယိၯ. ၂၀း၁၉-၂၆).
၃. သးစီဆွံ ကစဿ္ဟဲလီၯဒုးကဲထီဢ္က့ၯ လံာ္တဿ္အဿဢ္လီၯအီလီၯအသီ အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အဆိ ကတဿဿ္ တဖုဖဲ မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯန႔ဢ္လီၯ. (မၯ. ၂း၁-၄).
၄. ဒီးခရံာ္ အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖုအံၯ ဘူဢ္ယြၯဘါယြၯတပူၯဃီ ဖဲ မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯန႔ဢ္လီၯ. (မၯ. ၂၀း၇၊ ၁ ကရံဢ္. ၁၆း၂၊ လီဢ္. ၁း၁၀) တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပဿ္သးပွဿ္ လဿပ်ဿၯအက်ါတဂၯလဿ အမ့ဿ္၀ဲ Clement စံး၀ဲ ဖဲ ခ.န. ၁၉၄ ဒ္အံၯ၊ ႃႃအိဢ္ဘွံးနံၯအလီဿ္လံၯ အံၯကဲထီဢ္က့ၯဒဢ္ မုဿ္နံၯပတီဿ္မုဿ္လဿ တဿ္ဖံးတဿ္မၯလဿ နီဿ္ခိအဂီဿ္လီၯ.႗႗ အဂၯတဂၯ လဿအမ့ဿ္၀ဲ Ironaous စံး၀ဲဒဢ္ဖဲ ခ.န. ၁၇၈ ဒ္အံၯ၊ ႃႃတဿ္ခူသူဢ္ဘဢ္ဃး ကစဿ္ခရံာ္အတဿ္မၯနဿၯတဿ္သံဒီး မူထီဢ္က့ၯန႔ဢ္ တၾကဿးဘဢ္တဿ္မၯလၯကပီၯအီၯလဿ မုဿ္နံၯအဂၯ ဘဢ္၊ မ့မ့ဿ္ထဲလဿ မုဿ္ခီဢ္ထံးအနံၯဧိၯလဿအမ့ဿ္ ကစဿ္ခရံာ္ အမုဿ္နံၯန႔ဢ္လီၯ.႗႗

ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯကရဿဖိအတဿ္နာ္အဂၯတဖဢ္

၁. ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯကရဿဖိတဖဢ္ အတဿ္နာ္လဿအလီၯဆီ အဂၯတဘီမ့ဿ္၀ဲဒ္ လဿ စီၯမိၯရွ့ အစိၯတဿ္လုဿ္ တဿ္ပူၯဖ်ဲးလဿ တဿ္ဒဲးဘးအတဿ္လုဿ္ တနံဢ္တဘ်ီအသိးန႔ဢ္၊ တခ်ဳးလဿ ခရံာ္ အတဿ္အုဢ္က့ၯခီဢ္က့ၯ လဿထီဢ္ပွဲၯထီဢ္ဒံးဘဢ္၀ဲန႔ဢ္၊ တဿ္မၯတဿ္ပူၯဖ်ဲးလဿ တဿ္ဒဲးဘးလဿ တဿ္ပူၯဖ်ဲးအဟံဢ္စီဆွံ ပူၯအလီဿ္ အိဢ္၀ဲ ဒဢ္န႔ဢ္လီၯ. (Christ’s investigative work in the heavenly sanctuary). အ၀ဲအံၯ မ့ဿ္ဒဢ္ အ၀ဲသ့ဢ္ဃုတဿ္ပူၯဖ်ဲး အက်ဲဖဲ အ၀ဲသ့ဢ္စံး၀ဲ ခရံာ္ကဟဲက့ၯကဒါက့ၯ လဿ ၁၈၄၄ နံဢ္ဒီး တဟဲက့ၯ ဘဢ္အဃိ န႔ဢ္လီၯ. က်ဲအဂ့ၯကတဿဿ္ လဿအ၀ဲသ့ဢ္အဂီဿ္တခီ အ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္ဒြး ကမဢ္တဿ္အံၯ မ့ဿ္အဿဢ္ လီၯ၀ဲယိယိဒ္ Miller အကစဿ္ဒဢ္၀ဲ အဿဢ္လီၯန႔ဢ္ဒီး က၀ံၯကီးလီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ မၯဆဲးၿပါအါ ထီဢ္၀ဲတခီလီၯ. Mrs. White စံး၀ဲဒဢ္လဿ ခဲအံၯခရံာ္လဲၯႏုာ္ဆူ တဿ္အလီဿ္စီဆွံအပူၯ လဿကမၯကဆွီ ထီဢ္၀ဲအဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. ဟံးန႔ဿ္၀ဲ ဒၯနံးယ့လး ၈း၁၄ လဿကမၯစဿၯအတဿ္နာ္ ၀ဲအံၯအဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲသ့ဢ္ အတဿ္တဲတခီ မ့ဿ္ဒ္အံၯလီၯ. လဿတဿ္မၯပူၯဖ်ဲးအမုဿ္နံၯ (Day of Atonement) န႔ဢ္ သြံဢ္လဿအဘဢ္ အဿ လဿတဿ္ဒဲးဘးန႔ဢ္ ဘဢ္တဿ္လဲၯစိာ္ႏုာ္အီၯဆူ လီဿ္စီဆွံ အပူၯန႔ဢ္လီၯ. (ကြဿ္ ၃ မိၯ ၁၆း၁၄-၁၆). သတးဒီး ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯဖိတဖဢ္ စံး၀ဲလဿတဿ္ဒဲးဘး လဿအမၯဘဢ္အဿသြံဢ္အံၯ ၾကဿးဘဢ္ တဿ္ထုးကြံာ္အီၯ န႔ဢ္လီၯ. ဒီးအ၀ဲသ့ဢ္နာ္၀ဲလဿ တဿ္မၯ၀ဲအံၯ ခရံာ္စးထီဢ္မၯတ့ဿ္လံလဿ ၁၈၄၄ လံၯလံၯန႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္ အလီဿ္စီဆွံ (Heavenly Sanctuary) အပူၯအံၯန႔ဢ္၊ ပွၯဟီဢ္ခိဢ္ဖိခဲလဿာ္ အတဿ္အိဢ္မူအတဿ္ကြဲးနီဢ္ကြဲး ဃါ တဖဢ္အိဢ္၀ဲဒီး ခဲအံၯခရံာ္မၯဟးဂီၯကြံာ္ တဿ္ဒဲးဘး အတဿ္ကြဲးနီဢ္ကြဲးဃါ တဖဢ္လဿ အဘဢ္ထြဲဒီး ပွၯလဿ အပ်ဿ္တ့ဿ္လံ အတဿ္ကမဢ္ဒီး မၯန႔ဿ္လံ တဿ္အုဢ္က့ၯခီဢ္က့ၯ တဖဢ္အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ထြဲဒီး တဿ္ဂ့ဿ္အံၯန႔ဢ္ ပစံးဆဿအ၀ဲသ့ဢ္သ့လဿ၊ ပတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ တမံၯအံၯ လဿလံာ္စီဆွံ တတဲဖ်ါအီၯ ရွဲရွဲလဿ တဿ္လီဿ္အဂၯစ့ဿ္ကီးဘဢ္န႔ဢ္ တမ့ဿ္တဿ္လဿ အဘဢ္စ့ဿ္ကီးဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. ပမ့ဿ္ကြဿ္လဿ လံာ္ဧ့ၯႀဘံၯ ၉း၂၄ တခီစံး၀ဲ ႃႃအဂ့ဿ္ဒ္အံၯ၊ တဿ္လီဿ္စီဆွံ၊ တဿ္မၯလဿပစု လဿအမ့ဿ္တဿ္နီဿ္နီဿ္ အဒိအတဲာ္န႔ဢ္၊ ခရံာ္ တလဲၯႏုာ္ဘဢ္၀ဲဘဢ္. မ့မ့ဿ္လဿမူခိဢ္ အကစဿ္ဒဢ္၀ဲ ဒ္သိးအကအိဢ္ဖ်ါခဲကနံဢ္အံၯ လဿယြၯအမဲာ္ညါ လဿပဂီဿ္လီၯ.႗႗ တဿ္အလီဿ္လဿ ခရံာ္လဲၯႏုာ္တခီ မ့ဿ္၀ဲ မူခိဢ္ (Heaven) ဒီးတမ့ဿ္ဘဢ္ တဿ္အလီဿ္စီဆွံ (Heavenly Sanctuary) န႔ဢ္ဘဢ္. ဒီး ခရံာ္လဲၯႏုာ္ဆူမူခိဢ္အံၯန႔ဢ္ မ့ဿ္ဒဢ္လဿ ခ.န. ၁၈၄၄ အမဲာ္ညါ ယ့ာ္တ့ဿ္လံန႔ဢ္လီၯ.
၂. ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯကရဿဖိအတဿ္နာ္လဿ အလီၯဆီအဂၯတမံၯ မ့ဿ္၀ဲ The Scapegoat လဿအဖ်ါလဿ ၃ မိၯ ၁၆း၈၊ ၁၀ အ၀ဲသ့ဢ္အဲဢ္ဒိးစံး၀ဲလဿ အမ့ဿ္မုဢ္ကီၯလံဿ္န႔ဢ္လီၯ. လဿအ၀ဲသ့ဢ္အဂီဿ္န႔ဢ္၊ မဲးတဲးလဲး အခီဢ္ထံးတဒုလဿ တဿ္လုဿ္ထီဢ္အီၯလဿ ယြၯအဂီဿ္လဿ တဿ္မၯပူၯဖ်ဲး အမုဿ္နံၯန႔ဢ္ မ့ဿ္ဒဢ္ခရံာ္ န႔ဢ္လီၯ. မ့မ့ဿ္ ခံဒုတဒုလဿ တဿ္ပ်ဿ္လီၯအီၯလဿ ပွဿ္မုဿ္ကနဿ လဿဧ့စ့ၯစ့လး (Azazel) အဂီဿ္န႔ဢ္ မ့ဿ္ဒဢ္မုဢ္ကီၯ လံဿ္လဿ ၾကဿးဘဢ္တဿ္စံဢ္ညီဢ္အီၯ လဿအဒုးအိဢ္ထီဢ္ တဿ္ဒဲးဘးခဲလဿာ္ လဿဟီဢ္ခိဢ္ခ်ဿအံၯ အဃိ န႔ဢ္လီၯ. ဧ့စ့ၯစ့လး ဘဢ္သ့ဢ္သ့ဢ္ ကမ့ဿ္ မုဢ္ကီၯလံဿ္အမံၯ မ့တမ့ဿ္တဿ္နါမံၯန႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ လံာ္စီဆွံ တတဲပွၯလီၯတံဿ္လီၯဆဲးလဿ မဲးတဲးလဲး ခံဒုတဒု အံၯ မ့ဿ္ဒဢ္တဿ္တမံၯဃီဒီး ဧ့စ့ၯစ့လး ဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. ပမ့ဿ္ကြဿ္က့ၯလဿ အဲကလံးလံာ္စီဆွံ အပူၯတခီ အခီပညီဖ်ါရွဲဒီး လီၯတံဿ္ဒိဢ္တက့ဿ္န႔ဢ္လီၯ. လဿပ၀ဲ ပွၯကညီလံာ္စီဆွံ အတဿ္ကတိၯသူူ၀ဲ ဧ့စ့ၯစ့လး အလီဿ္န႔ဢ္ ကိၯလၯ၀ါလံာ္စီဆွံ King James Version သူ၀ဲ တဿ္ကတိၯ Scapegoat အခီပညီ ပွၯတဂၯလဿ အတူဿ္တဿ္လဿ ပွၯဂၯအတဿ္ကမဢ္အဂီဿ္ န႔ဢ္လီၯ. မ့မ့ဿ္ဒ္န႔ဢ္ဒီး အခီပညီ ဖ်ါရွဲထီဢ္က့ၯလဿ ပဂီဿ္လဿ မဲးတဲးလဲး ခံဒုတဒု လဿလံာ္စီဆွံတတီၯအံၯ အပူၯန႔ဢ္ လီဢ္ဖ်ါထီဢ္တဿ္မၯပူၯဖ်ဲး အတဿ္မၯ Atonement ခံကပၯတခီန႔ဢ္လီၯ. အခီဢ္ထံးတဒု ကဲထီဢ္ တဿ္လုဿ္လဿ တဿ္ကလဲၯႏုာ္ဘဢ္ဆူ တဿ္လီဿ္စီဆွံအဂီဿ္ဒီး အတဒုတခီ ကဲထီဢ္တဿ္လုဿ္လဿ အက၀ံ ထီဢ္ယိးထီဢ္ ပတဿ္ဒဲးဘး ပတဿ္ကမဢ္တဖဢ္ အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. ဒီးပွၯလဿအႏုာ္လီၯ ပလီဿ္ဒီး၀ံထီဢ္ယိးထီဢ္ ပတဿ္ဒဲးဘး ပတဿ္ကမၯ္တဖဢ္န႔ဢ္ မ့ဿ္ဒဢ္ ကစဿ္ခရံာ္တခီန႔ဢ္လီၯ. မ့မ့ဿ္ဒ္သိး ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯဖိတဖဢ္ ထုးထီဢ္ ၀ဲအခီပညီတခီ မုဢ္ကီၯလံဿ္ ကဲထီဢ္ပွၯယိးတဿ္ဒဲးဘးလဿ ပဂီဿ္၊ ဟံးန႔ဿ္ကစဿ္ခရံာ္အလီဿ္ဒီး ကဲထီဢ္ပတဿ္ အုဢ္က့ၯခီဢ္က့ၯကစဿ္န႔ဢ္လီၯ.
၃. ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯကရဿဖိတဖဢ္ အတဿ္နာ္အဂၯဒီး တမံၯလဿအလီၯဆီန႔ဢ္ မ့ဿ္၀ဲတဿ္နာ္လဿ အစံး၀ဲ ခရံာ္ တပူၯဖ်ဲးဒီး တဿ္ဒဲးဘးဘဢ္. အ၀ဲဟံးန႔ဿ္ပွၯကညီအက့ဿ္အဂီၯဒီး ဟံးန႔ဿ္ဃုာ္တဿ္ဒဲးဘး အန႔ဆဿဢ္ လဿအအိဢ္လဿ ပွၯကညီအပူၯန႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲမ့ဿ္ တမၯ၀ဲဒ္အံၯဒီး ကဲထီဢ္ဒ္ အဒီပုဿ္၀ဲဿ္ ပွၯကညီတဖဢ္ အသိးတသ့ဘဢ္. အဃိ ဒ္ပွၯကညီ ဟဲလိဢ္ထီဢ္လဿ ပွၯကညီမိဿ္ပဿ္ အအိဢ္တခီအသိးန႔ဢ္၊ ခရံာ္ဒိး န႔ဿ္စ့ဿ္ကီး မိဿ္ပဿ္အတဿ္လီၯစဿၯ လဿအမ့ဿ္တဿ္ဒဲးဘး အဖိ အန႔ဆဿဢ္န႔ဢ္လီၯ. (တဿ္နာ္အ၀ဲအံၯ ဖ်ါဖဲ ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯဖိ အလံာ္ဟံဢ္ဖိဃီဖိ အတဿ္ဖးလံာ္စီဆွံအပူၯဖဲ ကဘ်ံးပၯ ၁၁၅ န႔ဢ္လီၯ.) (Bible Readings for the Home Circle – Page 115, 1915 Edition.)
ဘဢ္ဆဢ္ တဿ္နာ္၀ဲအံၯ ထီဒါက့ၯ ပလံာ္စီဆွံအတဿ္မ့ဿ္တဿ္တီ ခဲလဿာ္ခဲဆ့န႔ဢ္လီၯ. ပကြဿ္က့ၯပလံာ္စီဆွံ ဒီးပထံဢ္ဘဢ္က့ၯ ဒ္လဿလာ္အသိး အံၯန႔ဢ္လီၯ.
(၁). ၂ ကရံဢ္. ၅း၂၁၊ ႃႃအဂ့ဿ္ဒ္အံၯ ပွၯလဿအတသ့ဢ္ညါဘဢ္တဿ္ဒဲးဘးန႔ဢ္ တဿ္ပာ္က့ၯအီၯလဿ တဿ္ဒဲးဘး လဿပဂီဿ္၊ ဒ္သိး ပကကဲလဿ ယြၯအတဿ္တီတဿ္လိၯအပူၯလီၯ.႗႗
(၂). ၁ ပ့း. ၂း၂၂၊ ႃႃအ၀ဲဒဢ္တမၯဘဢ္ တဿ္ဒဲးဘးဘဢ္၊ ဒီး တဿ္တထံဢ္န႔ဿ္ဘဢ္ တဿ္လီတဿ္၀့ၯလဿ အထး ခိဢ္ဘဢ္.႗႗
(၃). ၁ ယိၯ. ၃း၅၊ ႃႃဒီး သုသ့ဢ္ညါလဿ အ၀ဲဒဢ္အိဢ္ဖ်ါတ့ဿ္၀ဲ၊ ဒ္သိး အကမၯပူၯဖ်ဲး ပတဿ္ဒဲးဘး၊ ဒီးတဿ္ဒဲး ဘးတအိဢ္ဘဢ္လဿ အ၀ဲဒဢ္အပူၯဘဢ္.႗႗
(၄). ဧ့ၯႀဘံၯ ၇း၂၆၊ ႃႃအဂ့ဿ္ဒ္အံၯ ပအိဢ္ဒီး ပွၯလုဿ္တဿ္အခိဢ္ ဒ္န႔ဢ္သိးတဂၯအလီဿ္အိဢ္၊ ပွၯလဿ အစီအဆွံ၊ ပွၯလဿအတဿ္အဿတဿ္သီတအိဢ္၊ ပွၯလဿအတဘဢ္အဿဘဢ္သီဘဢ္၊ ပွၯလဿအအိဢ္လီၯ ဖးဒီး ပွၯတဿ္ဒဲးဘးဖိ၊ ဒီးကဲထီဢ္ ထီန႔ဿ္မူခိဢ္တဖဢ္လီၯ.႗႗

ပွၯမုဿ္ႏြံနံၯဖိအတဿ္နာ္လဿ အလီၯဆီအဂၯကဒီး တမံၯမ့ဿ္၀ဲ တဿ္နာ္လဿအစံး၀ဲ၊ ပွၯသံတဖဢ္အသး သမူ န႔ဢ္ မံ၀ဲဒီး တသ့ဢ္ညါလဿၯတဿ္နီတမံၯဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. (Their belief in the sleep of the soul after death.) အ၀ဲသ့ဢ္စံး၀ဲလဿ ပွၯလဿအသံတဂၯ အသးသမူန႔ဢ္ အိဢ္ဘွ႔ဢ္အိဢ္ဘွီဢ္ကြံာ္၀ဲ၊ တဟူးတဂဲၯ လဿၯဘဢ္ဒီး တသ့ဢ္ညါတဿ္နီတမံၯ လဿၯဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. (The state of the dead is said to be one of silence, inactivity and entire unconsciousness.) လံာ္စီဆွံ အဆဿလဿ အ၀ဲသ့ဢ္ဟံးန႔ဿ္၀ဲ ဘဢ္ထြဲဒီး တဿ္နာ္အံၯန႔ဢ္ မ့ဿ္ဒဢ္ထဲလဿ လံာ္စီဆွံ အလီဿ္လံၯ တကၾတဴဿ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ. (ကြဿ္ စံး. ၁၄၆း၄၊ စံဢ္တဲၯ. ၉း၅၊ ၆၊ ၁၀ ဒီး ဒၯနံၯ. ၁၂း၂).

တဿ္နာ္၀ဲအံၯစ့ဿ္ကီး ထီဒါပလံာ္စီဆွံ အသီတကၾတဴဿ္ အတဿ္မ့ဿ္တဿ္တီခဲလဿာ္ခဲဆ့န႔ဢ္လီၯ. ပကြဿ္က့ၯ လဿ လံာ္စီဆွံအသီတကၾတဴဿ္ အပူၯဒီး ပထံဢ္ဒ္လဿလာ္အံၯလီၯ.
(၁). လူၯ. ၁၆း၂၂-၂၅၊ ပွၯထူးပွၯတီၯတဂၯဒီး စီၯလါစရူးခံဂၯ သံ၀ံၯအလီဿ္ခံ အသးသမူန႔ဢ္ သ့ဢ္ညါဒံး တဿ္ခဲလဿာ္ခဲဆ့ န႔ဢ္လီၯ.
(၂). လူၯ. ၂၃း၄၂၊ ဒီးယ့ဢ္ရႉးစံးဘဢ္အီၯ၊ ယစံးဘဢ္နၯတီတီအံၯ၊ ခဲမုဿ္ဆါအံၯ၊ နကအိဢ္ဒီးယၯလဿ ပၯရဒံစူးအပူၯလီၯ. အခီပညီ တဿ္ဘ်ဢ္တဂၯအံၯ အနီဿ္ခိသံဘဢ္ဆဢ္ သးသမူန႔ဢ္ ကမူ၀ဲဒဢ္န႔ဢ္လီၯ.
(၃). ဖံ. ၁း၂၁၊ အဂ့ဿ္ဒ္အံၯ လဿယဂီဿ္ယမူန႔ဢ္ မ့ဿ္ခရံာ္ဒီး ယသံန႔ဢ္ မ့ဿ္တဿ္ဘ်ဳးလီၯ. လဿ စီၯပီလူး အဂီဿ္န႔ဢ္ အ၀ဲမ့ဿ္မူဒီး မ့ဿ္ဒဢ္လဿခရံာ္အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. မ့ဿ္သံဒီး မ့ဿ္ဒဢ္တဿ္ဘ်ဳး တဿ္ဖွိဢ္လဿ အ၀ဲကန႔ဿ္ ဘဢ္တဿ္မူ အထူအယိာ္အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ.
(၄). လီဢ္ဖ်ါ ၆း၉-၁၁၊ ပာ္ဖ်ါထီဢ္၀ဲ မၯထူရၯလဿအသံတ့ဿ္လံအသးတဖဢ္ ကိးထီဢ္၀ဲလဿ အကလုဿ္ ဖးဒိဢ္ဆူ ယြၯအအိဢ္ တဿ္ဟ့ဢ္ကဢ္ ပွၯလဿအမၯသံအ၀ဲသ့ဢ္အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ.
(၅). ၁ ပ့း ၃း၁၉ ဒီး ၄း၆၊ ကစဿ္ခရံာ္ဖဲအသံ၀ံၯဒီး တခ်ဳးဂဲၯထဿဢ္သမူထီဢ္က့ၯအဘဿဢ္စဿၯ န႔ဢ္ လဲၯစံဢ္တဲၯတဲလီၯတဿ္လဿ သးတဖဢ္အိဢ္လဿ ဃိာ္ပူၯ အဂ့ဿ္အံၯန႔ဢ္ ပာ္ဖ်ါလီၯတံဿ္၀ဲလဿ ပွၯလဿအ သံ၀ံၯတ့ဿ္လံ အသးသမူတဖဢ္န႔ဢ္ မူဒီး ဟူးဂဲၯ၀ဲဒံးအဃိဒီး အ၀ဲလဲၯစံဢ္တဲၯတဲလီၯတဿ္ န႔ဢ္လီၯ.

သတးဒီး အ၀ဲသ့ဢ္ အတဿ္အဿဢ္လီၯလဿ အထုးထီဢ္ကမဢ္ လံာ္စီဆွံ အခီပညီတဖဢ္ လဿအပူၯကြံာ္ အဆဿကတီဿ္အံၯ ကဲထီဢ္ပွၯဂၯ အတဿ္နာ္န႔ဿ္အီၯ စွၯလီၯစွၯလီၯ ၀ဲန႔ဢ္လီၯ. ပပာ္ဖ်ါတ့ဿ္လံလဿ အ၀ဲသ့ဢ္ အတဿ္ဒြးမုဿ္နံၯမုဿ္သီလဿ ခရံာ္ကဟဲက့ၯကဒါက့ၯ အဂ့ဿ္န႔ဢ္ လဿအပူၯကြံာ္ ကမဢ္လံ ခံဘ်ီ လံန႔ဢ္လီၯ. လဿအပူၯကြံာ္ အ၀ဲသ့ဢ္လဲလိာ္က့ၯ ၀ဲ ဆဿကတီဿ္၀ဲအံၯဖဲအ၀ဲသ့ဢ္ သ့ဢ္ညါက့ၯလဿ လံာ္စီဆွံ အမုဿ္အိဢ္ဘွံးနံၯ စးထီဢ္အသးလဿ မုဿ္လီၯႏုာ္၀ံၯအလီဿ္ခံ န႔ဢ္လီၯ. တဿ္အကတီဿ္အိဢ္၀ဲ တဘ်ီလဿ အ၀ဲသ့ဢ္ ပာ္လီၯတဿ္သိဢ္တဿ္သီလဿ အကရဿဖိတဖဢ္ ကဘဢ္အီဢ္ထဲ တဿ္ဒိးတဿ္လဢ္ ဧိၯန႔ဢ္လီၯ. ဒ္န႔ဢ္အသိး အကတီဿ္အိဢ္၀ဲတဘ်ီလဿ အ၀ဲသ့ဢ္ ကတိၯဟးဂီၯ တဿ္ဘူဢ္တဿ္ဘါ အတဿ္ကရဿ ကရိအဂၯတဖဢ္ ဒီး တဿ္ဟ့ဢ္တဿ္ဖးလဿ ထံဂ့ဿ္ကီဿ္ဂ့ဿ္ ဒ္အမ့ဿ္ ႃႃတဿ္ဒူတဿ္ဃိၯ အပနီဢ္တဖဢ္႗႗ Marks of the Beast န႔ဢ္လီၯ. ဒီး အကတီဿ္အိဢ္၀ဲတဘ်ီစ့ဿ္ကီးလဿ အ၀ဲသ့ဢ္ တပ်ဲ အဖိအလံၯတဖဢ္ လဲၯထီဢ္မၯလိတဿ္လဿ ထံကီဿ္ပဒိဢ္ ကႜိတဖဢ္ဘဢ္ဒီး စံး၀ဲလဿ ကႜိတဖဢ္အံၯ ကမၯဘဢ္ အဿအဖိအလံၯန႔ဢ္လီၯ. တဿ္သ့ဢ္တဖဢ္အံၯ လဿဆဿကတီဿ္ခဲအံၯ အ၀ဲသ့ဢ္တက်ဲးစဿး ဟံးဃာ္၀ဲ လဿၯဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲသ့ဢ္ အတဿ္စံးဆဿ တခီစံး၀ဲလဿ ကစဿ္ယြၯမၯကြဿ္ အ၀ဲသ့ဢ္ အတဿ္နာ္ခီဖ်ိ အ၀ဲသ့ဢ္ အတဿ္သးဟးဂီၯလဿ တဿ္ဂ့ဿ္ တဖဢ္အံၯန႔ဢ္လီၯ. တဿ္စံးဆဿဒ္အံၯ တတုၯ လီၯတီၯလီၯ ကဲဢ္ဆိးဘဢ္န႔ဢ္လီၯ.

ပမ့ဿ္ခံကြဿ္စီၯကြဿ္က့ၯ တဿ္ခဲလဿာ္ဒီး၊ ပထံဢ္သ့ဢ္ညါဘဢ္လဿ အ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္တဖဢ္ အံၯ မ့ဿ္ဒဢ္အတဿ္ထိဢ္တဿ္ဒြးဒီး အတဿ္တယာ္ကမဢ္ သ့ဢ္တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. လံာ္စီဆွံ အသီတကၾတဴဿ္အတဿ္ ဆီဢ္ထြဲ ဒီး အတဿ္အုဢ္အသး လီၯတံဿ္လီၯဆဲး တအိဢ္ဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. သတးဒီး ပပာ္အ၀ဲသ့ဢ္ဒ္ ပွၯစူဿ္ ကမဢ္နာ္ကမဢ္တဿ္၊ ပွၯမၯလီၯဖးတဿ္သ့၀ဲဒဢ္န႔ဢ္လီၯ. ပတဲအ၀ဲသ့ဢ္ဒ္အံၯနာ္က့ အ၀ဲသ့ဢ္ အသးတဘဢ္ တံာ္တာ္ဘဢ္. မ့ဿ္အဂ့ဿ္ဒ္လဲဢ္န႔ဢ္ အ၀ဲသ့ဢ္တခီ ပာ္ဒဢ္ပ၀ဲခရံာ္ဖိ Denominations ခဲလဿာ္လဿအမ့ဿ္ ႃႃဘၯဘူလိဢ္ဖးဒိဢ္ ပွၯဃဲသဲမုဢ္ The Whore of Babylon႗႗ န႔ဢ္လီၯ.

ဟံးန႔ဿ္အီၯလဿ ႃတဿ္ဘါကရူဿ္ဖိတဖဢ္အဂ့ဿ္႗ လဿ ပွၯကညီဘ်ဿထံခ၀့ရွဿဢ္ ယြၯဂ့ဿ္ပီညါ၀ဲၯက်ိၯ ကြဲးထုးထီဢ္၀ဲန႔ဢ္လီၯ.


မ္ယြၯဆိဢ္ဂ့ၯပွၯဖးလံာ္ဖိကိးဂၯဒဲးတက့ဿ္....

Read More

မီမဿဢ္ သ့ဢ္တဖဢ္မ့ဿ္ပွၯခရံာ္ဖိဧါ

တဿ္ထိဢ္သႀတီၯ ပဲာ္ထံနီၯဖး မီမဿဢ္ (မ့) ခရံာ္အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အပွၯစီဆွံ လဿမုဿ္နံၯခံကတဿဿ္ အတဿ္စူဿ္ တဿ္နာ္ဒီး ပွၯခရံာ္ဖိအတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္


ဂႜိစဲးစမံး ပွၯလဿအဒုးကဲထီဢ္မီမဿဢ္ကရဿ


တဿ္ကတိၯလဿညါ

ခရံာ္အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပွၯစီဆွံလဿမုဿ္နံၯခံကတဿဿ္ အံၯ ဘဢ္တဿ္သ့ဢ္ညါအီၯလဿလံာ္မဲာ္ဖ်ဿဢ္ အဖုဢ္မ့ဿ္၀ဲ LDS န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ပွၯအါတက့ဿ္ ကိး၀ဲလဿမီမဿဢ္ အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္တဿ္စးထီဢ္ဒုး အိဢ္ ထီဢ္အီၯဖဲ ၁၈၃၀ နံဢ္ လဿပွၯအမဲရကၯဖိလဿအမံၯမ့ဿ္ ဂႜိစဲး စမံး လဿအ၀ဲၯလီဿ္ခိဢ္သ့ဢ္အိဢ္ဖဲ စီးလ့း အ၀့ဿ္ ဖဲယူဿ္ထဢ္ ကီဿ္စဲဢ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ. တုၯဃီၯဖဲ ၂၀၀၀ နံဢ္န႔ဢ္ မီမဿဢ္ အနီဢ္ဂံဿ္အိဢ္၀ဲ ၁၁ ကလီဿ္ လဿထံကီဿ္ ၁၆၂ ဘ့ဢ္ ဃုာ္ဒီး ၅.၁ ကလီဿ္ လဿကီဿ္စဲဢ္အဘ့ဢ္ ၅၀ အပူၯ ဖဲကီဿ္အမဲရကၯ န႔ဢ္လီၯ.

အါဒဢ္တဿ္တက့ဿ္မီမဿဢ္တဖဢ္အံၯ စံးလီၯအသးလဿအမ့ဿ္ခရံာ္ဖိ မ့ဿ္လဿအစူဿ္အနာ္ယြၯဒီးခရံာ္ န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ ပမ့ဿ္တဲလဿအဖုဢ္န႔ဢ္ မီမဿဢ္တဖဢ္အံၯ မ့ဿ္ထံဖိကီဿ္ဖိလဿအဂ့ၯ အိဢ္ဒီးတဿ္သူဢ္ဆူဢ္သးဂဲၯလဿ တဿ္တိစဿၯမၯစဿၯပွၯဂၯ၊ ဒီးအိဢ္ဒီးတဿ္ပာ္သးလဿအထီလဿနီဿ္သး တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္န႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္ အဃိ ပွၯသ့ဢ္တဖဢ္အံၯ ဖ်ါလီၯဂာ္ဒ္အမ့ဿ္ပွၯဂ့ၯဘဢ္ဆဢ္ မ့ဿ္အ၀ဲသ့ဢ္မ့ဿ္ခရံာ္ဖိဧါ.

မီမဿဢ္ကရဿအံၯဆွဿပွၯသးစဿ္လဿ ကစိာ္တဿ္သးခုကစီဢ္အါမးန႔ဢ္လီၯ. ပွၯစိာ္တဿ္သးခုကစီဢ္သးစဿ္ တဖဢ္အံၯ ထီဘိကူသိး၀ဲဆ့ကၯ၀ါ ဒီးကိာ္စဿ ဒီးဒိး၀ဲလ့ဢ္ယီဿ္တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲသ့ဢ္ကကတိၯတဿ္ဒီးနၯ မုာ္၀ဲဘဢ္ဆဢ္ တဿ္လဿပကဘဢ္ပလီဿ္ပသးတခီ မီမဿဢ္ အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ဒီး ခရံာ္ဖိအတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္န႔ဢ္ လီၯဆီလိာ္အသးလီၯ.

တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ဘဢ္ဃးလံာ္စီဆွံ

မီမဿဢ္ကရဿအံၯ နာ္၀ဲလဿဂႜိစဲး စမံး န႔ဢ္ကလူးလဿမူခိဢ္ဟဲအိဢ္သကိးအီၯ ဒီးတဲအီၯလဿကဘဢ္ဒုးအိဢ္ ထီဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ လဿအမ့ဿ္အတီန႔ဢ္လီၯ. စမံး နာ္၀ဲလဿ တဿ္တဲအီၯလဿ ခရံာ္ဖိတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္္လဿမုဿ္ မဆါ တနံၯအံၯတဖဢ္ နာ္တဿ္ကမဢ္၀ဲန႔ဢ္လီၯ. King James လံာ္စီဆွံအံၯ မီမဿဢ္တဖဢ္မ့ဿ္တူဿ္လိာ္၀ဲလဿ အ၀ဲသ့ဢ္အလံာ္လြံဿ္ဘ့ဢ္အက်ါတဘ့ဢ္ဘဢ္ဆဢ္ ဂႜိစဲးစမံးစံး၀ဲလဿ လံာ္စီဆွံအံၯအိဢ္ထဲတဿ္ကမူၯကမဢ္ ဒီးတဿ္တကြဲးက်ိာ္ထံအီၯဘဢ္ဘ်ီးဘဢ္ဒါဘဢ္. လဿအ၀ဲအတဿ္ကြဲးအပူၯန႔ဢ္ ဂႜိစဲးစမံး ကြဲးဖဿႏုာ္၀ဲတဿ္ဂ့ဿ္ အဘီလဿအကယၯ လဿအ၀ဲဆိကမိဢ္လဿအမ့ဿ္ အဘွီဘဢ္က့ၯတဿ္လဿလံာ္စီဆွံအပူၯန႔ဢ္လီၯ.

ဖဲ ၁၈၂၃ နံဢ္ ဂႜိစဲးစမံးစံး၀ဲလဿ ကလူးလဿအမံၯမိရိၯနံ (Moroni) ဟဲအိဢ္သကိးအီၯဒီး ဆွဿအီၯဆူလီခီ ထူလဿအအိဢ္ပွဲၯဒီးတဿ္သးခုကစီဢ္န႔ဢ္လီၯ. စမံးစံး၀ဲလဿ လီခီတဖဢ္အံၯ ဘဢ္တဿ္ကြဲးပာ္လီၯတ့ဿ္လံအီၯ လဿပွၯအဲးကူပတူးဖိတဖဢ္အတဿ္ကြဲးအပနီဢ္တဖဢ္ ဒီးမ့ဿ္တဿ္တခါလဿစမံးကြဲးက်ိာ္ထံက့ၯ၀ဲ သ့လီၯလိဿ္ လီၯလးန႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္ဂ့ဿ္ခဲလဿာ္အဖီခိဢ္ စမံးပာ္ဖ်ါထီဢ္စ့ဿ္ကီး၀ဲလဿ လီခီအံၯဘဢ္ဃးဒီးလံာ္စီဆွံ အပူၯ တဿ္ဂ့ဿ္အကါဒိဢ္လဿအအိဢ္လီၯတဲာ္တနီၯန႔ဢ္လီၯ. တဿ္ကြဲးလဿစမံးကြဲးက်ိာ္ထံက့ၯလဿလီခီထူ အံၯအပူၯတဖဢ္န႔ဢ္ ကဲထီဢ္က့ၯမီမဿဢ္ အလံာ္ဒီး ယုဿ္ပိာ္ထြဲန႔ဢ္အမံၯလဿ ကလူးမိရိၯနံ အပဿ္န႔ဢ္လီၯ.

မီမဿဢ္နာ္၀ဲလဿ ပွၯအခိဢ္က်ဿဿ္မ့တမ့ဿ္ ၀ံလဿမီမဿဢ္ အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အံၯ မ့ဿ္ဒဢ္ထဲပွၯတဲတဿ္ပဿတဂၯဧိၯ လဿယြၯအဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. ဂႜိစဲးစမံး မ့ဿ္ကလူးအဆိကတဿဿ္တဂၯန႔ဢ္လီၯ. လဿနံဢ္တဘ်ဳးနံဢ္အတီဿ္ပူၯ ပွၯလဿအမ့ဿ္ပွၯတီခိဢ္ရိၯမဲခိဢ္က်ဿဿ္တဖဢ္ ဒီး၀ံတဖဢ္ အတဿ္ကတိၯမ့ဿ္ ဒ္ယြၯအတဿ္ကတိၯအသိးလီၯ.

တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္အံၯမ့ဿ္တဿ္လဿအလီၯဆီ ဒိဢ္မးဒီးခရံာ္ဖိအတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္န႔ဢ္လီၯ. ပွၯခရံာ္ဖိအလံာ္စီဆွံ ဘဢ္တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္အီၯလဿခရံာ္ဖိခိဢ္နဿ္လဿပ်ဿၯတဖဢ္ လဿအကြဿ္ကဒါက့ၯတဿ္ကြဲးတဖဢ္ လဿတဿ္ ထံဢ္လိာ္အိဢ္ဖွိဢ္တဘ်ဳးဘ်ီအတီဿ္ပူၯန႔ဢ္လီၯ. လဿ ၃၉၃ နံဢ္လံၯလံၯ လံာ္စီဆွံအံၯအိဢ္၀ဲအလီဿ္လီဿ္လဿ တဘဢ္တဿ္ဆီတလဲအီၯဘဢ္. ဖဲဆဿကတီဿ္ဖဲန႔ဢ္တဿ္ဆဿတဲာ္လဿ လံာ္စီဆွံအလီဿ္လံၯတကၾတဴဿ္ အိဢ္၀ဲ ၃၉ ဘ့ဢ္ဒီးလံာ္စီဆွံအသီတကၾတဴဿ္ကမ့ဿ္ ၂၇ ဘ့ဢ္ ဒီးခဲလဿာ္ မ့ဿ္တဿ္ကြဲးအီၯလဿယြၯအသးစီဆွံ ဒီးမ့ဿ္ယြၯအတဿ္ကတိၯန႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ လဿအပူၯကြံာ္ ၁၇၀၀ နံဢ္န႔ဢ္ ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္တူဿ္ လိာ္အဿဢ္လီၯလဿ လံာ္စီဆွံအံၯမ့ဿ္ယြၯအစိအကမီၯဒီး မ့ဿ္ယြၯအတဿ္ကတိၯလီၯတံဿ္လီၯဆဲးဒီး လံာ္အ ဂုၯအဂၯတအိဢ္လဿတဿ္ကသူအီၯလဿ ပွၯခရံာ္ဖိတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္မိဿ္ပွဿ္ခီဢ္ထံးအဂီဿ္ဘဢ္. ကြဿ္ဖဲ (၂ တံၯမသ့း ၃း၁၅-၁၇ ဒီး ၂ ပ့ဢ္တရူး ၁း၁၉-၂၁) လံာ္စီဆွံတဲဘဢ္ပွၯလဿယြၯအကလုဿ္ကထါကအိဢ္ ကဆိး လီၯထူလီၯယိာ္န႔ဢ္လီၯ. (၁ ပ့ဢ္တရူး ၁း၂၃-၂၅) မ့ဿ္လဿယြၯအကလုဿ္ကထါကအိဢ္ကဆိးလီၯ ထူလီၯယိာ္အဃိ အလီဿ္တအိဢ္လဿတဿ္ဆီတလဲအိဢ္ထီဢ္လဿလံာ္စီဆွံအပူၯဘဢ္. လဿတဿ္ဂ့ဿ္အံၯ အဖီ ခိဢ္ ၅ မိၯရွ့ ၄း၂ သိဢ္လိပွၯလဿ တဿ္ဆီတလဲလံာ္စီဆွံအတဿ္ကြဲးမ့ဿ္တဿ္လဿကမဢ္န႔ဢ္လီၯ.

တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ဘဢ္ဃးယြၯ

မီမဿဢ္နာ္၀ဲလဿ ယြၯန႔ဢ္စးထီဢ္အိဢ္ထီဢ္လဿဟီဢ္ခိဢ္ခ်ဿ ဒ္ပ၀ဲနၯယၯတဖဢ္အသိးန႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ထြဲဒီး မီမဿဢ္အတဿ္ဆိကမိဢ္အံၯန႔ဢ္ ယြၯပာ္လီၯ၀ဲအတဿ္လိဢ္ဘဢ္ ဒီး လဿခံကဲထီဢ္ဒ္ယြၯတဂၯအသိး ဒီးန႔ဿ္သါ ဘဢ္၀ဲမူခိဢ္န႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲမ့မ့ဿ္ယြၯသနာ္က့ အ၀ဲအိဢ္ဒီးအနီဿ္ခိ အဖံးအညဢ္ဒီးအဃံ တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. မီမဿဢ္ ဆိကမိဢ္၀ဲလဿ ယြၯလဿအသ့တဿ္လဿာ္ ဒ္အံၯတဖဢ္ခဲလဿာ္ စးထီဢ္အသးဒ္ပွၯမုဿ္ဆ့ဢ္မုဿ္ဂီၯဖိ အသိးဘဢ္ဆဢ္ ခဲအံၯတဂၯဒီးတဂၯအိဢ္ဒီးအကစဿ္ဒဢ္၀ဲအမူခိဢ္န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ထြဲဒီးမီမဿဢ္ အတဿ္စူဿ္တဿ္ နာ္အံၯစံး၀ဲဒဢ္ ပကဲထီဢ္ဒ္ယြၯတဂၯအသိးသ့ ဃုာ္ဒီးပနီဿ္ကစဿ္အဟီဢ္ခိဢ္ဖ်ဿဢ္ဒဢ္၀ဲ ဘဢ္ဆဢ္ ပကဘဢ္ဒိ ကနဢ္မီမဿဢ္ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဿ္သိဢ္လိတဖဢ္န႔ဢ္လီၯ.

အါန႔ဿ္အန႔ဢ္ မီမဿဢ္နာ္၀ဲဒဢ္လဿ ပဿ္ကစဿ္လဿမူခိဢ္ သးစီဆွံဒီးကစဿ္ယ့ဢ္ရွဴးခရံာ္တဖဢ္ လီၯဆီလိာ္အသး ဒဢ္၀ဲဒ္ ယြၯလဿအလီၯဆီလိာ္အသးတဂၯဒီးတဂၯန႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲသ့ဢ္တဖဢ္နာ္စ့ဿ္ကီး၀ဲလဿ ပဿ္ကစဿ္လဿ မူခိဢ္အံၯ ဒုးအါထီဢ္၀ဲနီဿ္သးဖိလံၯတဖဢ္ လဿမူခိဢ္ဘီမုဿ္အပူၯ လဿကဲထီဢ္၀ဲပွၯကညီလဿဟီဢ္ခိဢ္အံၯန႔ဢ္ လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ ပွၯဟီဢ္ခိဢ္ဖိခဲလဿာ္ ဃုာ္ဒီးကစဿ္ခရံာ္ဒီးမုဢ္ကီၯလံဿ္ ခဲလဿာ္မ့ဿ္ကစဿ္ယြၯအဖိ အလံၯန႔ဢ္လီၯ.

ပွၯခရံာ္ဖိအတဿ္နာ္အံၯ လီၯဆီဒီးမီမဿဢ္ အတဿ္နာ္ဒိဢ္မးန႔ဢ္လီၯ. ယိၯဟဢ္ ၄း၂၄ သိဢ္လိပွၯလဿ ယြၯန႔ဢ္ မ့ဿ္သး ဒီးတမ့ဿ္ဒ္နီဿ္တဂၯအသိး လဿအအိဢ္ဒီးအဖံးအညဢ္ဒီးအဃံတဖဢ္ဘဢ္. ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္ နာ္စ့ဿ္ ကီး၀ဲလဿ ယြၯန႔ဢ္အိဢ္၀ဲလီၯထူလီၯယိာ္တဘိယူဿ္ဃီ ဒီးမ့ဿ္၀ဲယြၯထီဘိန႔ဢ္လီၯ. ဆီတလဲတသ့ဘဢ္. ပွၯကူပွၯကညီတဖဢ္ဘဢ္တဿ္တ့အီၯလဿယြၯ ဒီးအ၀ဲသ့ဢ္မ့ဿ္တူဿ္လိာ္ကစဿ္ခရံာ္ဒ္အမ့ဿ္တဿ္အုဢ္က့ၯ ခီဢ္က့ၯကစဿ္န႔ဢ္ ကဲထီဢ္ယြၯအဖိတဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္တနာ္လဿ ပွၯကူပွၯကညီ အနီဿ္ကစဿ္ဒဢ္၀ဲ ကဲထီဢ္ဒ္ယြၯတဖဢ္အသိးတသ့ဘဢ္. ကြဿ္ဖဲ ၁ယိၯဟဢ္ ၁း၁၂-၁၃. ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္နာ္ ၀ဲလဿ ယြၯသ့ဢ္ညါတဿ္ခဲလဿာ္ ဒီးတ့လီၯ၀ဲဟီဢ္ခိဢ္မူခိဢ္ ဒီးတဿ္လဿအအိဢ္ထီဢ္တမံၯလဿ္လဿ္ခဲလဿာ္ န႔ဢ္လီၯ. ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္နာ္၀ဲလဿ ယြၯသ့ဢ္ညါတဿ္ခဲလဿာ္ ဒီးအိဢ္၀ဲလဿတဿ္လီဿ္ကိးပူၯဒဲး လဿဆဿက တီဿ္တကတီဿ္ဃီအပူၯန႔ဢ္လီၯ.

တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ဘဢ္ဃးဒီးခရံာ္

မီမဿဢ္နာ္၀ဲလဿ ပွၯခဲလဿာ္လဿဟီဢ္ခိဢ္အံၯ အဆိကတဿဿ္အိဢ္ထီဢ္၀ဲဒ္နီဿ္သးဖိသဢ္တဖဢ္အသိး၊ အိဢ္ဖ်ဲဢ္ ထီဢ္၀ဲလဿပဿ္ဒီးမိဿ္လဿမူခိဢ္န႔ဢ္လီၯ. မီမဿဢ္ဆိကမိဢ္၀ဲဒဢ္လဿ ယ့ဢ္ရွဴးမ့ဿ္ပ၀ဲဿ္အဒိဢ္ကတဿဿ္ မ့ဿ္လဿအ ၀ဲအိဢ္ဖ်ဲဢ္ထီဢ္အဆိကတဿဿ္လဿနီဿ္သးတကပၯန႔ဢ္လီၯ. ယ့ဢ္ရွဴးမ့ဿ္ပွၯထဲတဂၯဧိၯလဿ ဟီဢ္ခိဢ္အံၯအိဢ္ ဖ်ဲဢ္ထီဢ္လဿ တဿ္ရ့လိာ္ဘဢ္ထြဲ ပဿ္လဿမူခိဢ္ဒီးမိဿ္လဿဟီဢ္ခိဢ္ နီဿ္မၯရံ န႔ဢ္လီၯ. မီမဿဢ္နာ္စ့ဿ္ကီး၀ဲလဿ ယ့ဢ္ရွဴးသံလဿထူဢ္စုညါအလိၯ၀ံၯ အတဿ္ဂဲၯဆဿထဿဢ္သမူထီဢ္က့ၯန႔ဢ္ ကတဲာ္ကတီၯတဿ္မူလီၯထူလီၯ ယိာ္လဿပွၯကိးဂၯဒဲးအဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. ဒ္လဲဢ္ဂ့ၯဂ့ၯန႔ဢ္ ပွၯလဿအတူဿ္လိာ္ဒိကနဢ္တဿ္သိဢ္လိဘဢ္ဃး မီမဿဢ္ အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အံၯ ကမၯန႔ဿ္ဘဢ္၀ဲလီဿ္ထီဢ္ထီလဿမူခိဢ္အဘီအမုဿ္အပူၯ ဃုာ္ဒီး နီဿ္ကစဿ္ကဲထီဢ္ ဒ္ယြၯအသိးန႔ဢ္လီၯ.

ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္အိဢ္ဒီးအတဿ္ထံဢ္လီၯဆီဘဢ္ဃးယ့ဢ္ရွဴးခရံာ္န႔ဢ္လီၯ. ယိၯဟဢ္ ၁း၁-၁၈ တဲဘဢ္ပွၯဘဢ္ ဃးယ့ဢ္ရွဴးမ့ဿ္ပွၯလဿအအိဢ္တ့ဿ္လဿထံးလဿသီ၊ အိဢ္၀ဲဒီးယြၯ၊ ဒီးမ့ဿ္ယြၯလီၯ. ယ့ဢ္ရွဴးခရံာ္မ့ဿ္ပွၯလဿအ တ့လီၯတဿ္ခဲလဿာ္လဿဟီဢ္ခိဢ္အံၯလီၯ. ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္နာ္၀ဲလဿ ယ့ဢ္ရွဴးမ့ဿ္တဿ္ဘဢ္ဃးဒီးယြၯသဿဂၯ တဂၯဃီ၊ လဿအပဢ္ဃုာ္ယြၯပဿ္ကစဿ္၊ ယ့ဢ္ရွဴးဖိခြါကစဿ္ ဒီးသးစီဆွံကစဿ္န႔ဢ္လီၯ. သဿဂၯမ့ဿ္တဂၯဃီ ဒီး မ့ဿ္ယြၯတဂၯဃီလီၯ.

ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္နာ္၀ဲလဿ မုဢ္ကနီၯနီဿ္မၯရံ ဒိးန႔ဿ္ဘဢ္တဿ္လီၯလးခီဖ်ိလဿယြၯ ဒီးယ့ဢ္ရွဴးဟ့ဢ္လီၯကြံာ္ အလီဿ္အလၯလဿမူခိဢ္ ဟဲလီၯအိဢ္မူ၀ဲလဿဟီဢ္ခိဢ္အံၯန႔ဢ္လီၯ. ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္နာ္၀ဲလဿခရံာ္မၯနဿၯ ကြံာ္တဿ္သံ ဖဲလဿအ၀ဲသံလဿထူဢ္စုညါအလိၯ ဒီးဂဲၯဆဿထဿဢ္သမူထီဢ္က့ၯလဿတဿ္သံန႔ဢ္လီၯ. ပွၯ တဿ္ဒဲးဘးဖိတဖဢ္အိဢ္သကိးဃုာ္ဒီးယြၯအပွၯစီဆွံအံၯတသ့ဘဢ္ (ရိမ့ၯ ၃း၂၃). မ့မ့ဿ္ပွၯလဿအနာ္ ယ့ဢ္ရွဴးလဿအမ့ဿ္ အတဿ္အုဢ္က့ၯခီဢ္က့ၯကစဿ္လဿအပွ႔ၯက့ၯပွၯလဿတဿ္သံ ခီဖ်ိလဿအသြံဢ္စီဆွံအဃိ ဒ္သိးပတဿ္ဒဲးဘးကဘဢ္တဿ္ပ်ဿ္ကြံာ္အဂီဿ္ န႔ဢ္မ့ဿ္က့ၯ၀ဲယြၯအဖိတဖဢ္န႔ဢ္လီၯ (ယိၯဟဢ္ ၁း၁၂၊ ယိၯဟဢ္ ၁၄း၆). ထဲဒဢ္ပွၯလဿအစူဿ္က့ၯနာ္က့ၯခရံာ္ဒ္အတဿ္အုဢ္က့ၯခီဢ္က့ၯကစဿ္အသိးတဖဢ္န႔ဢ္ ကလဲၯႏုာ္ဘဢ္၀ဲဆူမူခိဢ္အဘီအမုဿ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ.

တဿ္ကတိၯလဿခံ

ပွၯအါဂၯလဿအအိဢ္လဿထံကီဿ္အါဘ့ဢ္တဖဢ္ ဆိမိဢ္၀ဲလဿ ကီဿ္အမဲရကၯမ့ဿ္ ခရံာ္ဖိအထံအ ကီဿ္န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္အိဢ္လီၯဆီလိာ္သးတဘ်ဳးမံၯလဿကီဿ္အမဲရကၯအပူၯ န႔ဢ္လီၯ. ပတဲဖ်ါတ့ဿ္လံဘဢ္ဃးမီမဿဢ္ အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္အတဿ္လီၯဆီဒီးပွၯခရံာ္ဖိအတဿ္စူဿ္ တဿ္နာ္လံန႔ဢ္လီၯ. နမ့မ့ဿ္တ့ဿ္လံခရံာ္ဖိဒီးဒ္နတဿ္နာ္အိဢ္အသိးလဲၯအီၯတုၯလီၯတီၯလီၯ တက့ဿ္. တဘဢ္ကဒံကဒါလဿနတဿ္နာ္အဃိတဂ့ၯ. ပွၯမီမဿဢ္တဂၯမ့ဿ္ထံဢ္နၯဒီး တဲနၯလဿ အမ့ဿ္ပွၯခရံာ္ဖိဘဢ္ဆဢ္ သ့ဢ္ညါလဿအ၀ဲသ့ဢ္ အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ဘဢ္ဃးကစဿ္ယြၯ၊ ခရံာ္၊ ဒီးလံာ္ စီဆွံ တဖဢ္မ့ဿ္တဿ္လဿအလီၯဆီလိာ္အသးဒီးပွၯခရံာ္ဖိတက့ဿ္. လံာ္မးသဲ ၂၄း၁၁၊ ယ့ဢ္ရွဴးအနီဿ္ ကစဿ္ဒဢ္၀ဲစံး၀ဲ ၀ံအဘ် ဢ္ သရဢ္အဘ် ဢ္ကအိဢ္ထီဢ္၀ဲအါဂၯ ဒီးကဆွဿကမဢ္ပွၯအါဂၯလီၯ. မၯလိလံာ္စီဆွံ၊ ဃ့ထုကဖဢ္၊ ထီဢ္သရိာ္စိၯမိၯ၊ အန႔ဢ္မး နတဘဢ္တဿ္ဆွဿကမူၯကမဢ္နၯဘဢ္.

ဟံးန႔ဿ္အီၯလဿ www.karenkonnection.org အပူၯန႔ဢ္လီၯ.

Read More

လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္

တဿ္ကတိၯလဿညါ

လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္မ့ဿ္ ျဖီၯထဲးစတဲး (Protestant) တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖးဒိဢ္အက်ါ တဖု လဿအဘဢ္တဿ္ ဒုးအိဢ္ထီဢ္အီၯ လဿမၯတ့ၯလူသဿဢ္ (Martin Luther) ဖဲ ၁၆ ယၯဖွိဢ္နံဢ္ န႔ဢ္လီၯ. မၯတ့ၯ လူသဿဢ္ မ့ဿ္ ကႜဿမနံဢ္ အီကဿးစတံအစီၯသီ လဿအသိဢ္လိ ယြၯဂ့ဿ္ပီညါ လဿ ၀ံးထဿဢ္ဘဿး

(Wittenberg) အဖႜဢ္စိမိၯ လဿ စဲးစိၯနံၯ (Saxony) အ၀့ဿ္ပူၯန႔ဢ္လီၯ. အနီဿ္ ကစဿ္ဒဢ္၀ဲ အတဿ္တိာ္လဿ အခီဢ္ထံးလံၯ လံၯ န႔ဢ္ မ့ဿ္တဿ္အဲဢ္ဒိးမၯဂ့ၯထီဢ္္က့ၯရိမဲ ခဲးသလ့း တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ န႔ဢ္လီၯ. မ့ဿ္လဿအတဿ္ဖံးတဿ္မၯ အဃိ လူသဿဢ္ဒီး ပွၯလဿပိာ္အခံတဖဢ္ ပၯပၯနီဢ္ဟးထီဢ္ကြံာ္အ၀ဲသ့ဢ္လဿတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ အ၀ဲသ့ဢ္ စးထီဢ္ဟူးဂဲၯဒ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿအလီၯဆီတဖု လဿအထုးဖးအသးဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ မိဿ္ပွဿ္ လဿအမ့ဿ္ ရိမဲခဲးသလ့းတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ န႔ဢ္လီၯ.

တဿ္ကတိၯ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ (Lutheran) န႔ဢ္ဟဲအသးလဿ မဢ္တ့ဢ္လူသဿဢ္ အမံၯ ဘဢ္ဆဢ္ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိ အကစဿ္ဒဢ္၀ဲကိးလီၯ အသးလဿ အံၯဘါကႜဿၯလံၯကဿဢ္ (Evangelical) တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ န႔ဢ္လီၯ. လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိလဿအအိဢ္လဿ စကဲၯဒံၯန႔ဘံယါ (Scandinavia) တဖဢ္ ဟံးန႔ဿ္၀ဲဒဢ္ အထံအကီဿ္အမံၯ လဿအတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အဂီဿ္ (အဒိန႔ဢ္ လူသဿဢ္တဿ္ အိဢ္ဖွိဢ္လဿအအိဢ္လဿ စြံဢ္ဒံဢ္တဖဢ္ ကိးလီၯအသးလဿ စြံဢ္ဒံဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္) န႔ဢ္လီၯ. ဖဲ ၁၈ ယၯဖွိဢ္နံဢ္ ဒီး ၁၉ ယၯဖွိဢ္နံဢ္ အပူၯ ဖဲမံးရွဿဢ္နရံဢ္ တဿ္ဟူးတဿ္ဂဲၯ အိဢ္ထီဢ္၀ဲအဆဿကတီဿ္ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ ရၯလီၯအသးဆူ ဟီဢ္ခိဢ္ဒီဘ့ဢ္၊ ဒီး ကဲထီဢ္၀ဲဒဢ္ ျဖီၯထဲးစတဲး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖးဒိဢ္အက်ါတဖု လဿအနီဿ္ဂံဿ္အိဢ္ ၈၀ ကကြဲဿ္ အပူၯအတ့ၯန႔ဢ္လီၯ.





တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ဒီးတဿ္ဖံးတဿ္မၯတဖဢ္


လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိတဖဢ္ လဿအဘဢ္ဃးဒီး ပွၯခရံာ္ဖိအတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္န႔ဢ္ တူဿ္လိာ္၀ဲဒဢ္ လံာ္စီဆွံအတဿ္စိတဿ္ကမီၯ၊ တကးဒံး ဘဢ္ ပာ္၀ဲဒဢ္ခရံာ္လဿအမ့ဿ္ နီဿ္၀ံာ္ခံလဿတဿ္နဿ္ပဿဿ္ လံာ္စီဆွံ အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ.

က. တဿ္အုဢ္က့ၯခီဢ္က့ၯခီဖ်ိတဿ္နာ္

လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အတဿ္သိဢ္လိအပူၯန႔ဢ္ တဿ္အုဢ္က့ၯခီဢ္က့ၯန႔ဢ္တဒိးသန႔ၯအသးလဿ ပတဿ္ဖံး တဿ္မၯအဃိဘဢ္၊ မ့မ့ဿ္တခီဒိးသန႔ၯထီဢ္အသးလဿ ကစဿ္ယြၯအဘ်ဳးအဖွိဢ္န႔ဢ္လီၯ. မ့ဿ္လဿတဿ္ဒဲးဘးအခီဢ္ထံးခီဢ္ဘိ (တဿ္ဒဲးဘးလဿမိဿ္ဒိဢ္ပဿ္ဒိဢ္ခံဂၯမၯတ့ဿ္၀ဲ) အဃိ ပွၯဟီဢ္ခိဢ္ဖိ ခဲလဿာ္မ့ဿ္ပွၯ တဿ္ဒဲးဘးဖိ လဿအအိဢ္လဿတဿ္ဒဲးဘးအတဿ္စဿဃာ္အဖီလာ္န႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ ပွၯဟီဢ္ခိဢ္ဖိ အနီဿ္ကစဿ္ဒဢ္၀ဲ မၯပူၯဖ်ဲးအသးလဿတဿ္ဒဲးဘးအတဿ္စဿဃာ္အပူၯတန႔ဿ္ဘဢ္. လူသဿဢ္ နာ္၀ဲဒဢ္လဿပွၯဟီဢ္ခိဢ္ဖိဒုးနဲဢ္ဖ်ါထီဢ္တဿ္အဲဢ္ဆဿက့ၯကစဿ္ယြၯသ့ဒဢ္ ထဲတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္တမံၯဧိၯ န႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိတဖဢ္နာ္၀ဲဒဢ္လဿ ပဒိးန႔ဿ္ဘဢ္တဿ္အုဢ္က့ၯခီဢ္ က့ၯသ့ဒဢ္ထဲ တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္တမံၯဧိၯန႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ပွၯလဿအထီဒါတဿ္ တဖဢ္စံး၀ဲဒဢ္လဿ လူသဿဢ္ တမၯတဿ္တီတဿ္လိၯလဿ ပွၯလဿအမၯတဿ္ဂ့ၯတဿ္၀ါတဖဢ္အဂီဿ္ဘဢ္. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိလူသဿဢ္ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိတဖဢ္ စံးဆဿ၀ဲဒဢ္လဿ တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္အတဿ္ဖံးတဿ္မၯ ကဘဢ္မ့ဿ္တဿ္အဲဢ္တဿ္ကြံ၊ ဒီးတဿ္မၯတဿ္ဂ့ၯတဿ္၀ါန႔ဢ္မ့ဿ္၀ဲဒဢ္ တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ အခ်ံအသဢ္န႔ဢ္လီၯ.

ခ. တဿ္ဘူဢ္ထီဢ္ဘါထီဢ္

လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိတဖဢ္စံးလီၯအသးလဿ အ၀ဲသ့ဢ္မ့ဿ္၀ဲဒဢ္ ပွၯနာ္တဿ္တဖုလဿအဒိးန႔ဿ္တဿ္သးခု ကစီဢ္၊ ဒီးတဿ္ဖံးတဿ္မၯစီဆွံလဿအမၯ၀ဲတဖဢ္ ဟဲခီဖ်ိအသးလဿ လံာ္တဿ္သးခုကစီဢ္ အပူၯန႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ လဿလူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပူၯန႔ဢ္ လံာ္စီဆွံမ့ဿ္၀ဲဒဢ္ လီဿ္ခဿဢ္သးလဿ အတဿ္ဘူဢ္ ထီဢ္ဘါထီဢ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ. လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဟံးန႔ဿ္၀ဲဒဢ္တဿ္အလုဿ္အလဿ္စီဆွံ ထဲခံ ခါလဿအမ့ဿ္၀ဲ တဿ္ဒိးစူဿ္ဒိးဘ်ဿ ဒီး တဿ္အီဢ္ဘူဢ္စီဆွံန႔ဢ္လီၯ.

လဿတဿ္အီဢ္ဘူဢ္စီဆွံအပူၯန႔ဢ္ ကိဢ္ဒီးစပံးထံဘဢ္တဿ္ဟ့ဢ္နီၯလီၯအီၯဆူပွၯစူဿ္က့ၯနာ္က့ၯတဿ္ကိး ဂၯဒဲးအအိဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္သနာ္က့ အ၀ဲသ့ဢ္နာ္၀ဲဒဢ္လဿ ဖဲတဿ္အီဢ္ဘူဢ္စီဆွံအဆဿကတီဿ္ ကစဿ္ခရံာ္ အနီဿ္ကစဿ္ဒဢ္၀ဲ အနီဿ္ခိနီဿ္ခီ အိဢ္၀ဲဒဢ္လဿ ကိဢ္ဒီးစပံးထံအသိးအက်ါ၊ မ့ဿ္လဿကစဿ္ခရံာ္စံး၀ဲဒဢ္ ဖဲအအီဢ္ဟါတဿ္အီဢ္အခါ၊ ႃႃအအံၯမ့ဿ္ယညဢ္၊႗႗ ဒီး ႃႃအအံၯမ့ဿ္ယသြံဢ္႗႗ (မးသဲ ၂၆း၂၆-၂၈) အဃိ န႔ဢ္လီၯ.

ဂ. တဿ္ဒိးစူဿ္ဒိးဘ်ဿ

လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ နာ္၀ဲဒဢ္ ဖိသဢ္အတဿ္ဒိးစူဿ္ဒိးဘ်ဿ (ဖွံလဿထံ) မ့ဿ္တဿ္စီဆွံတခါ မ့ဿ္လဿကစဿ္ယြၯ အဘ်ဳးအဖွိဢ္ တုၯဃီၯဆူ ဖိသဢ္လဿအအိဢ္ဖ်ဲဢ္လီၯသီတဖဢ္အအိဢ္ ဖဲတဿ္ဖွံအီၯလဿထံအခါန႔ဢ္လီၯ.

ဃ. ခရံာ္ဖိအတဿ္အိဢ္မူ

လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္နာ္၀ဲဒဢ္လဿ ပွၯစီဆွံတဖဢ္န႔ဢ္မ့ဿ္ပွၯတဿ္ဒဲးဘးဖိ ဒ္နၯဒီးယၯအသိး ဘဢ္ဆဢ္ လဿတဿ္ဘ်ဳးတဿ္ဖွိဢ္အဃိ အ၀ဲသ့ဢ္ဒိးန႔ဿ္က့ၯတဿ္အုဢ္က့ၯခီဢ္က့ၯ ခီဖ်ိိတဿ္နာ္ကစဿ္ယ့ဢ္ရွဴး ခရံာ္ န႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ ပွၯခရံာ္ဖိန႔ဢ္မ့ဿ္၀ဲဒဢ္ ပွၯတဿ္ဒဲးဘးဖိ ဒီးတကတီဿ္ဃီမ့ဿ္၀ဲဒဢ္ ပွၯစီဆွံ န႔ဢ္လီၯ. လဿလူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပူၯန႔ဢ္ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္သရဢ္အတဿ္ဖံးတဿ္မၯမ့ဿ္ တဿ္မၯလဿအလီၯဆီ တခါ မ့ဿ္လဿအဒိးသန႔ၯထီဢ္ အသးလဿ ကစဿ္ယြၯအတဿ္ကိးဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိခဲလဿာ္အတဿ္ဘဢ္သး အဃိန႔ဢ္လီၯ. တဿ္လဿအလီၯဆီဒီး ရိမဲခဲးသလ့း အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္န႔ဢ္မ့ဿ္၀ဲ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ ခိဢ္နဿ္တဖဢ္ ဟံးဖိဟံးမါ သ့၀ဲဒဢ္န႔ဢ္လီၯ.

လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အတဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯ

လဿအခီဢ္ထံးခီဢ္ဘိ န႔ဢ္လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အိဢ္ထီဢ္အသးခီဖ်ိ ထံရူဿ္ကီဿ္သဲး အတဿ္ဟူးတဿ္ဂဲၯ အဃိန႔ဢ္လီၯ. ရိမ့ၯအဘီအမုဿ္စီဆွံ အစီၯပၯဖးဒိဢ္ ခႜါလ္ ယဲဿ္ဂၯတဂၯ (Charles V) မၯဟးဂီၯကြံာ္ ၀ဲဒဢ္ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿအစးထီဢ္ဒိဢ္ထီဢ္သီ တန႔ဿ္ဘဢ္ခီဖ်ိ ပွၯထဿးဖိ တဖဢ္ မၯပ်ံၯမၯဖုး ၀ဲဒဢ္ ရိမ့ၯဘီ မုဿ္စီဆွံအဃိန႔ဢ္လီၯ. ၀ီမ္ အတဿ္ဆဿတဲာ္ (Edict of Worms) ဖဲ ၁၅၂၁ နံဢ္ ၾတီ၀ဲဒဢ္လူသဿဢ္ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ ဆူဢ္ဆူဢ္ ကလဲာ္ ဒ္သိးအသုတရၯလီၯအသးတဂ့ၯအဂီဿ္ ဘဢ္ဆဢ္ လူသဿဢ္အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ ရၯလီၯအသးအါထီဢ္၀ဲဒဢ္န႔ဢ္လီၯ. မ့ဿ္လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ တဿ္ဒုးတဿ္ယၯ ဒိဢ္ဒိဢ္မုဿ္မုဿ္ အိဢ္ထီဢ္လဿ ပွၯခရံာ္ဖိကဒဲကဒဲအဘဿဢ္စဿၯ၊ ဒီး ဆိကတီဿ္ကြံာ္အသးတစိဿ္တလီဿ္ဖဲ အီးစဘဿးအ တဿ္ဃူတဿ္ဖိးတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အဆဿကတီဿ္ (Peace of Augsburg) ဖဲ ၁၅၅၅ နံဢ္န႔ဢ္လီၯ. တဿ္ဒုးလဿ ပွၯခရံာ္ဖိအဘဿဢ္စဿၯ န႔ဢ္တ၀ံၯဒံးဘဢ္. တဿ္ဒုးတဿ္ယၯဆဲးကဲထီဢ္ဒံးအသးအနံဢ္သဿဆံ လဿ လူသဿဢ္တဿ္ အိဢ္ဖွိဢ္ဒီး ရိမဲခဲးသလ့းတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အဘဿဢ္စဿၯ လဿကီဿ္ယူရပၯအပူၯ ဒီးကတဿဿ္ကြံာ္၀ဲဒဢ္ဖဲ ၀ဲးဖၯလံယါ အတဿ္ဃူတဿ္ဖိးတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အဆဿကတီဿ္ (Peace of Westphalia) ဖဲ ၁၆၄၈ နံဢ္န႔ဢ္လီၯ.

ဖဲ ၁၇ ယၯဖွိဢ္နံဢ္ထီဢ္သီသီန႔ဢ္ တဿ္မၯဂ့ၯထီဢ္က့ၯတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အတဿ္ဟူးတဿ္၈ဲၯအိဢ္ထီဢ္၀ဲဒဢ္ လဿ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပူၯ ဒီးတဿ္ဟူးတဿ္ဂဲၯတခါအံၯ ဘဢ္တဿ္ကိးအီၯလဿ ဖံယဲးထံးစၯ (Pietism) န႔ဢ္လီၯ. ဒီးတဿ္ဟူးတဿ္ဂဲၯ တခါအံၯမ့ဿ္တဿ္ဟူးတဿ္ဂဲၯလဿ အမၯဂ့ၯထီဢ္ နီဿ္ကစဿ္တဿ္ရ့လိာ္သးဒီး ကစဿ္ယြၯအါထီဢ္၊ မ့ဿ္လဿဖဲအစိၯအဆဿကတီဿ္အခါဖဲန႔ဢ္ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိတဖဢ္အတဿ္ရ့ဒီး ကစဿ္ယြၯစွၯ၀ဲဒဢ္အဃိန႔ဢ္လီၯ. တဿ္ဟူးတဿ္ဂဲၯ တခါအံၯစးထီဢ္အသးလဿ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ လဿအအိဢ္လဿကီဿ္ကႜဿမနံဢ္ အပူၯ ဒီး လဿခံရၯလီၯ အသးဆူ ထံကီဿ္အဂၯတဖဢ္န႔ဢ္လီၯ.

ဖဲျဖဿရွါ (Prussia) ဖိတဖဢ္ဒိဢ္စိဒိဢ္ ကမီၯလဿကီဿ္ကႜဿမနံဢ္အပူၯ ဖဲ ၁၉ ယၯဖွိဢ္နံဢ္ ထီဢ္သီသီအခါ အ၀ဲသ့ဢ္ပာ္ဖွိဢ္၀ဲဒဢ္ ခဲလဘ့တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ (Calvinists) ဒီးလူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ ဒ္သိးကကဲထီဢ္တဿ္ အိဢ္ဖွိဢ္တဖုဃီအဂီဿ္ဖဲ ၁၈၁၇ နံဢ္ န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိဂီဿ္မုဿ္ဂီဿ္ပၯ ထီဒါ၀ဲတဿ္အံၯ ဒီးဒုးအိဢ္ ထီဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿ အလီၯဆီန႔ဢ္လီၯ. ဖဲ ၂၀ ယၯဖွိဢ္နံဢ္အဆဿကတီဿ္ မ့ဿ္လဿထံရူဿ္ကီဿ္ သဲးတဿ္သဘံဢ္ဘုဢ္အိဢ္ထီဢ္လဿ ကီဿ္ကႜဿမနံဢ္အပူၯအဃိ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿကီဿ္ကႜဿမနံဢ္အပူၯ ဘဢ္နးဘဢ္ဖွီဢ္၀ဲဒိဢ္မးန႔ဢ္လီၯ. ဖဲဟံးတလဿဢ္ ဒိဢ္စိဒိဢ္ကမီၯအဆဿကတီဿ္ အ၀ဲဟံးဆူဢ္တဿ္စိတဿ္ ကမီၯ လဿလူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အဖီခိဢ္အဃိ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိအါဂၯ (လဿအက်ါ ပွၯလဿအမံၯဟူ သဢ္ဖ်ါဒ္ မၯတ့ၯ နဿၯမိလဿဢ္ (Martin Niemoller) ဒီး ဒံးစၾထံးဘီဟိၯဖဿဢ္ (Dietrich Bonhoeffer) တဖဢ္) ထီဒါအီၯ အဃိ ပွၯလဿအထီဒါအီၯတဖဢ္ ဘဢ္တဿ္ဆွဿအ၀ဲသ့ဢ္ဆူ တဿ္မၯသံပွၯကညီအလီဿ္ (concentration camps) တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ခိဢ္နဿ္လဿအအိဢ္လဿ နီဢ္၀့ ဒီးဒ့မး တဖဢ္ ဟံးန႔ဿ္တဿ္မၯဖးဒိဢ္ လဿတဿ္ထီဒါ နၯစံၯ အတဿ္ဟံးန႔ဿ္ဆူဢ္အထံအကီဿ္န႔ဢ္လီၯ. တကးဒံးဘဢ္ ဖဲတဿ္ဒုးဖးဒိဢ္ ခံဘ်ီတဘ်ီ၀ံၯအဆဿကတီဿ္ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿကီဿ္ကႜဿမနံဢ္အပူၯ လဿအထီဒါ ဟံးတလဿဢ္တဖဢ္ ဟ့ဢ္လီၯအသးဒိဢ္ဒိဢ္မုဿ္မုဿ္လဿ တဿ္သူဢ္ထီဢ္က့ၯ မုဿ္ႏုာ္ကီဿ္ကႜဿမနံဢ္ အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ.

လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ရၯလီၯအသးအခီဢ္ထံးခီဢ္ဘိဆူ ကီဿ္အမဲရကၯအပူၯဖဲ ပွၯယူရပၯဖိတဖဢ္ ႏုာ္လီၯဒီးအိဢ္ဆိး၀ဲဒဢ္လဿ ကီဿ္အမဲရကၯအပူၯလံၯလံၯလီၯ. ဖဲကီဿ္အမဲရကၯ တဿ္သဘ့်အတဿ္ဒုး၀ံၯ အလီဿ္ခံ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိလဿ ကီဿ္အမဲရကၯအပူၯတဖဢ္ စးထီဢ္သူဢ္ထီဢ္အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္သရိာ္ တဖဢ္ ဒီးဘူဢ္ထူဘါယြၯလဿသရိာ္စိၯမိၯ တဖဢ္အပူၯ လဿကီဿ္လဿအ၀ဲသ့ဢ္ဟဲ၀ဲတဖဢ္ အက်ိာ္န႔ဢ္လီၯ. ဖဲ၁၉ ယၯဖွိဢ္နံဢ္ဒီး ၂၀ ယၯဖွိဢ္္နံဢ္ထီဢ္သီသီအပူၯ မ့ဿ္လဿပွၯယူရပၯဖိတဖဢ္ သုးလီဿ္သုးက်ဲအါအါ ဂီဿ္ဂီဿ္ဆူ ကီဿ္အမဲရကၯအပူၯ ဒီး ဆူကီဿ္ခဲနဒဢ္ အပူၯအဃိ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖဢ္အိဢ္ထီဢ္၀ဲဒဢ္ အါမးလဿကီဿ္ခံဘ့ဢ္န႔ဢ္အပူၯ လဿအမ့ဿ္ ကႜဿမဲ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္၊ စြံးဒံး လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္၊ နီဢ္၀့လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္၊ ဒဲနံးလူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္၊ ဖံနံး (Finnish) လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္၊ ဒီး စလိဘး (Slovak) လူသဿဢ္ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. ဒီး ဖဲ ၁၉၈၀ နံဢ္အပူၯန႔ဢ္ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ ကဲထီဢ္ ၀ဲဒဢ္ ျဖီၯထဲစတဲး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖဢ္အက်ါ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အဒိဢ္ကတဿဿ္သဿဖုတဖုလဿကီဿ္အမဲရကၯ အပူၯ န႔ဢ္လီၯ.

တဿ္ကတိၯလဿခံ

လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိတဖဢ္မ့ အိဢ္အါ၀ဲဒဢ္လဿ ကီဿ္မိဿ္ပွဿ္ယူရပၯအပူၯဘဢ္ဆဢ္ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အံၯ ရၯလီၯအသးဆူ ကီဿ္မိဿ္ပွဿ္အၯျဖံၯကၯ ဒီးအ့ရွါ တဖဢ္ အပူၯစ့ဿ္ကီးန႔ဢ္လီၯ. ကီဿ္လဿလူသဿဢ္တဿ္ အိဢ္ဖွိဢ္ဖိတဖဢ္အိဢ္အါကတဿဿ္လဿ ကီဿ္မိဿ္ပွဿ္အၯျဖံၯကၯ အပူၯန႔ဢ္မ့ဿ္၀ဲဒဢ္ ကီဿ္နၯမံဘံယါ (Namibia) န႔ဢ္လီၯ. ဟီဢ္ခိဢ္ဒီဘ့ဢ္လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဿ္ကရဿကရိ (Lutheran World Federation, LWF) လဿအသူဢ္လီၯအသးလဿ ဂႜံၯနံၯဘၯ (Geneva) အပူၯန႔ဢ္ ဒုးစဿဖွိဢ္၀ဲဒဢ္ လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿအအိဢ္လဿဟီဢ္ခိဢ္ဒီတဘ့ဢ္ညါန႔ဢ္လီၯ. လူသဿဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ မ့ဿ္ ဟီဢ္ခိဢ္ဒီဘ့ဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖဢ္ကီဢ္ကး (World Council of Churches) အကရဿဖိအက်ါတဖု န႔ဢ္လီၯ.

Read More

အီၯသိၯဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္

တဿ္ကတိၯလဿညါ

အီၯသိၯဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္မ့ဿ္ ခရံာ္ဖိတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ ဖးဒိဢ္သဿဖုအက်ါတဖု (Roman Catholic, Orthodox, Protestant) န႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အတဿ္ စံဢ္စိၯတဲစိၯအပူၯန႔ဢ္ အီၯသိၯဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အံၯ စးထီဢ္အိဢ္သူဢ္လီၯအသးလဿ ပီဢ္လဲဢ္ဖးဒိဢ္ မဲၯဒံၯထဿဢ္ရ့နံယါ (Mediterranean) မုဿ္ထီဢ္လီဿ္က၀ီၯတဖဢ္ ဒီးရၯလီၯအသးဆူ ကီဿ္မိဿ္ပွဿ္ယူရပၯမုဿ္ထီဢ္တကပၯ ခီဖ်ိလဿမံးရွဿၯနရံၯ တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. တဿ္ကတိၯ Orthodox န႔ဢ္ဟဲအသးလဿ ဟ့ၯလ့ဢ္ က်ိာ္ ဒီး အခီပညီမ့ဿ္၀ဲ ႃႃတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္လဿ အဘဢ္႗႗၊ မ့ဿ္လဿအ၀ဲသ့ဢ္စံး၀ဲလဿ အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္န႔ဢ္ဟဲလီၯစဿၯလဿ ပွၯတဿ္မဿဖိတဖဢ္အဃိလီၯ. အီၯသိၯဒီး အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အံၯအိဢ္သူဢ္လီၯစ့ဿ္ကီးအသးလဿ ကီဿ္မိဿ္ပွဿ္ ယူရပၯမုဿ္ႏုာ္တခီစ့ဿ္ကီး၊ ဒီးလဿတယံာ္ဒံးဘဢ္န႔ဢ္ ရၯလီၯအသးစ့ဿ္ကီးဆူ ကီဿ္မိဿ္ပွဿ္ အၯျဖံးကၯ အပူၯ ဒီး ဆူကီဿ္မိဿ္ပွဿ္အ့ရွၯအပူၯန႔ဢ္လီၯ. ဒီးခဲကနံဢ္အံၯ တဿ္တယာ္၀ဲလဿ အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိ နီဿ္ဂံဿ္ ကအိဢ္ ၀ဲဒဢ္ ၁၅၀ ကကြဲဿ္အခိဢ္အဃဿၯန႔ဢ္လီၯ. အီၯသိၯဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အံၯဘဢ္တဿ္သ့ဢ္ညါစ့ဿ္ကီးအီၯလဿ အီၯသိၯဒီး ခဲးသလ့း (Orthodox Catholic)၊ ဟ့ၯလ့ဢ္အီၯသိၯဒီး (Greek Orthodox)၊ ဒီး အီၯသိၯဒီး မုဿ္ထီဢ္တကပၯ (Eastern Orthodox) န႔ဢ္လီၯ.

အီၯသိၯဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯအဖုဢ္

အီၯသိၯဒီးတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အတဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯ အခီဢ္ထံးခီဢ္ဘိန႔ဢ္မ့ဿ္တဿ္တမံၯဃီဒီး ရိမဲခဲးသလ့း တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အတဿ္စံဢ္ စိၯတဲစိၯန႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ဖဲ ခဲလ္စံဢ္ဒိၯအတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖးဒိဢ္ (Council of Chalcedon) အဆဿကတီဿ္န႔ဢ္ ပွၯခရံာ္ဖိလဿအအိဢ္လဿ မုဿ္ထီဢ္လီဿ္ခဿဢ္သး (Middle East)တဖဢ္ တဘဢ္သး၀ဲ ဒဢ္ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အတဿ္ဆဿတဲာ္ ဖဲပွၯခရံာ္ဖိလဿအအိဢ္လဿမုဿ္ႏုာ္တဖဢ္ ဘဢ္သူဢ္ဘဢ္ သး၀ဲဒဢ္အခါန႔ဢ္လီၯ.
အဆဿကတီဿ္အ၀ဲအံၯန႔ဢ္မ့ဿ္တဿ္ဆဿကတီဿ္လဿ မုဿ္ထီဢ္ခရံာ္ဖိတဖဢ္ ဒီးမုဿ္ႏုာ္ ခရံာ္ဖိတဖဢ္ အတဿ္ပာ္ သး တလီၯပလိာ္လိာ္အသးလဿ တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ အဖီခိဢ္ စးထီဢ္အိဢ္ထီဢ္၀ဲဒဢ္ န႔ဢ္လီၯ. တကးဒံးဘဢ္ ဖဲ ၈ ယၯဖွိဢ္နံဢ္န႔ဢ္ မ့ဿ္လဿပွၯမူၯစလ့ဢ္ ဖိတဖဢ္စးထီဢ္ ဒိဢ္စိဒိဢ္ကမီၯ ၀ဲဒဢ္ ဒီး ပဿ၀ဲဒဢ္ကီဿ္တဘ်ဳးဘ့ဢ္လဿ မုဿ္ထီဢ္လီဿ္ခဿဢ္သး တဿ္လီဿ္တဖဢ္အဃိ ဘံရွီးဒိဢ္လဿအအိဢ္ဖဲန႔ဢ္တဖဢ္ (ဘံရွီးဒိဢ္လဿ ၀့ဿ္အလဲးစါၾတံယါ၊ ဘံရွီးဒိဢ္လဿ ၀့ဿ္အၯတံၯအီး၊ ဒီးဘံရွီးဒိဢ္လဿ ၀့ဿ္ယရူၯရွလ့ဢ္) အတဿ္ လၯကပီၯစွၯလီၯဒိဢ္န႔ဿ္ဒံး ယၯဖွိဢ္နံဢ္ပူၯကြံာ္ တဖဢ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ ၀့ဿ္ခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯ (၀့ဿ္လဿရိမ့ၯအစီၯပၯဖးဒိဢ္ခီၯစတဲထဲ ဒုးကဲထီဢ္) ကဲထီဢ္ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္အလီဿ္ခဿဢ္သးဖဲ နံဢ္ဖးဖီအဆဿ ကတီဿ္န႔ဢ္လီၯ (မ့ဿ္လဿပွၯမူၯစလ့ဢ္ဖိတဖဢ္ဒုးခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯတန႔ဿ္ဘဢ္အဃိန႔ဢ္လီၯ). ဖဲ ၈၆၄ နံဢ္န႔ဢ္ ခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯအမံးရွဿၯနရံၯလဿအမံၯဟူသဢ္ဖ်ါ လဿအမ့ဿ္ စၯရံ (St Cyril) ဒီးမဲးသိးဒံးယဿး (St Methodius) ခံဂၯ က်ိာ္ထံ၀ဲဒဢ္လံာ္စီဆွံ ဆူ စလးဘိၯနံး (Slavonic) အက်ိာ္အဃိ ပွၯစလးဘံး (Slavic) ဖိအါဂၯ ကဲထီဢ္ ပွၯအီၯသိၯဒီး ခရံာ္ဖိတဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. တနံဢ္ဃီအတီဿ္ပူၯ ပွၯ ဘဿၯက့ရံၯယၯ (Bulgarian) ဖိတဖဢ္စ့ဿ္ကီး ကဲထီဢ္၀ဲဒဢ္ အီၯသိၯဒီး ခရံာ္ဖိအါအါဂီဿ္ဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. မ့မ့ဿ္ပွၯရဿရွါဖိတဖဢ္တခီ ဖဲ ၉၈၈ နံဢ္မး ကဲထီဢ္ကဒါက့ၯပွၯအီၯသိၯဒီး ခရံာ္ဖိ ဒီး အိဢ္၀ဲလဿဘံရွီး ဒိဢ္လဿခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯအတဿ္ပဿအဖီလာ္ တုၯလဿ ၁၄၄၈ နံဢ္တစုန႔ဢ္လီၯ.

တဿ္လီၯဖး

ဖဲ ၄ ယၯဖွိဢ္နံဢ္ ၀ံၯအလီဿ္ခံ တဿ္ဖ့ဢ္ဆဿ စးထီဢ္အိဢ္ထီဢ္အသးလဿ ခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯ ဒီး ရိမ့ၯ အဘဿဢ္စဿၯန႔ဢ္လီၯ. စးထီဢ္ ဖဲ၀့ဿ္ရိမ့ၯလီၯပွီဿ္ ဖဲပွၯမံၯစကုာ္ဖိတဖဢ္ ဟဲဒုးန႔ဿ္အီၯ လဿ ခ.န. ၄၇၆ နံဢ္၀ံၯ အလီဿ္ခံ န႔ဢ္ ပၯပၯလဿ၀့ဿ္ရိမ့ၯ ကဲထီဢ္ ပွၯလဿအအံးထြဲကြဿ္ထြဲ ပွၯခရံာ္ဖိလဿ အအိဢ္လဿမုဿ္ႏုာ္တကပၯန႔ဢ္လီၯ. တကးဒံးဘဢ္ တဲစ့ဿ္ကီး၀ဲလဿ ၀့ဿ္ရိမ့ၯန႔ဢ္ မ့ဿ္၀့ဿ္လဿစီၯပ့ဢ္တရူး အသြဢ္ခိဢ္အိဢ္၀ဲအလီဿ္န႔ဢ္လီၯ. မ့မ့ဿ္ဘံရွီးဒိဢ္လဿ ခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯ တဂၯစံး၀ဲလဿ ခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯ မ့ဿ္၀့ဿ္တ၀့ဿ္လဿ ရိမ့ၯအစီၯပၯဖးဒိဢ္အိဢ္၀ဲအလီဿ္ ဒီးမ့ဿ္တဿ္ပဿတဿ္ျပးအလီဿ္ခဿဢ္သးအဃိ ဘံရွီးလဿ ခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯ အပူၯကဘဢ္မ့ဿ္စ့ဿ္ကီး ပွၯအဒိဢ္ကတဿဿ္လဿ ပွၯခရံာ္ဖိခဲလဿာ္အဖီခိဢ္န႔ဢ္လီၯ.

တဿ္ဖ့ဢ္ဆဿဘဢ္ဃး မတဂၯလဿအဒိဢ္ကတဿဿ္ အံၯန႔ဢ္ အိဢ္တုၯ၀ဲဒဢ္လဿ ယၯဖွိဢ္နံဢ္တဘ်ဳးနံဢ္ အပူၯန႔ဢ္လီၯ. ဒီး လဿခံကတဿဿ္ တဿ္ဖ့ဢ္ဆဿအံၯဒုးအိဢ္ထီဢ္တဿ္လီၯဖး ဖးဒိဢ္ န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဃးဒီး တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္တကပၯ စ့ဿ္ကီး တဿ္ဖ့ဢ္ဆဿ အိဢ္ထီဢ္စ့ဿ္ကီးလဿ မုဿ္ထီဢ္ခရံာ္ဖိ ဒီး မုဿ္ႏုာ္ခရံာ္ဖိတဖဢ္ အဘဿဢ္စဿၯန႔ဢ္လီၯ. တမ့ဿ္ထဲလဿ တဿ္ဂ့ဿ္အံၯဧိၯဘဢ္၊ တဿ္ဂ့ဿ္ ပိာ္ထြဲ စ့ဿ္ကီးအခံ တဘ်ဳးမံၯလဿ အမ့ဿ္ တဿ္ဒုးကဲထီဢ္ ပွၯလဿအဖိအမါအိဢ္လဿ ပွၯစီဆွံ၊ ဒီးတဿ္သူကိဢ္မံဢ္လဿ တဿ္အီဢ္ဘူဢ္စီဆွံအဆဿကတီဿ္ စ့ဿ္ကီး ဒုးအိဢ္ထီဢ္တဿ္ဖ့ဢ္ဆဿဒိဢ္ထီဢ္လဿ မုဿ္ထီဢ္ခရံာ္ဖိ ဒီး မုဿ္ႏုာ္ခရံာ္ဖိတဖဢ္အဘဿဢ္စဿၯန႔ဢ္လီၯ.

တဿ္လီၯဖး ဖးဒိဢ္အိဢ္ထီဢ္လဿခံကတဿဿ္န႔ဢ္မ့ဿ္၀ဲဖဲ ခ.န. ၁၀၅၄ နံဢ္ ဖဲ ဘံရွီးဒိဢ္ မၯကဿၯ ခဲၯရူၯလၯရံယဿး (Patriarch Michael Cerularius) ကဲ၀ဲဒဢ္ ဘံရွီးဒိဢ္လဿ ခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯ အခါန႔ဢ္လီၯ. ဖဲနံဢ္ဖးဖီ ဘူးထီဢ္ကလဿာ္အဆဿကတီဿ္န႔ဢ္ တဿ္ကိး၀ဲဒဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖဢ္၊ လီၯဆီဒဢ္တဿ္ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿ Lyons ဖဲနံဢ္ ၁၂၇၄ နံဢ္ ဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿ Florence ဖဲ ၁၄၃၈-၁၄၃၉ နံဢ္ ဒ္သိးကမၯဃူမၯဖိး ပွၯမုဿ္ထီဢ္ခရံာ္ဖိ ဒီး ပွၯမုဿ္ႏုာ္ခရံာ္ဖိတဖဢ္ဘဢ္ဆဢ္ တဿ္မၯအံၯတကဲ ထီဢ္လိဢ္ထီဢ္ဘဢ္.

ဖဲအီၯတိၯမၯ ထဿး ဖိတဖဢ္ (Ottoman Turks) ဒုးန႔ဿ္၀ဲဒဢ္ ခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯ ဖဲ ခ.န. ၁၄၅၃ နံဢ္ ၀ံၯအလီဿ္ခံန႔ဢ္ အ၀ဲသ့ဢ္ပာ္ပနီဢ္၀ဲဒဢ္ ဘံရွီးဒိဢ္ လဿခီဢ္စတဲထံနိၯဖဿၯ လဿအမ့ဿ္ပွၯတဲတဿ္ပဿ လဿပွၯခရံာ္ဖိအက်ါမ့ဿ္ဂ့ၯ ဒီးလဿတဿ္ပဿတဿ္ျပးအပူၯမ့ဿ္ဂ့ၯ လဿထဿး (Turks) အဘီအမုဿ္အပူၯန႔ဢ္ လီၯ. ဘံရွီးဒိဢ္လဿခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯ ကဲဘဢ္ပွၯ အဒိဢ္ကတဿဿ္လဿ အီၯသိးဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပူၯ လဿနံဢ္ကယၯတဘ်ဳးကယၯ အပူၯန႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ ဖဲ ၁၉ ယၯဖွိဢ္နံဢ္ ဖဲအီၯသိၯဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိ တဖဢ္မၯန႔ဿ္တဿ္ထူဢ္ဖ်ဲး လဿအီၯတိၯမၯထဿးဖိတဖဢ္ အတဿ္ပဿဖီလာ္အခါ အီၯသိၯဒီးတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိ လဿအအိဢ္ လဿကီဿ္အဂၯတဖဢ္စးထီဢ္ ထုးလီၯဖးအသးလဿ ဘံရွီးဒိဢ္လဿ ခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯ အတဿ္ပဿတဿ္ဆွဿအဖီလာ္စ့ဿ္ကီး န႔ဢ္လီၯ. ဖဲ ၁၈၆၄ နံဢ္န႔ဢ္ အီၯသိၯဒီးလဿရိၯမ့နံယါတဖဢ္ထုးလီၯ ဖးအသး၊ ဒီး ဖဲ ၁၈၇၁ နံဢ္န႔ဢ္ အီၯသိၯဒီးလဿ ဘူၯက့ရံယါ တဖဢ္ထုးလီၯဖးအသး၊ ဒီး ဖဲ ၁၈၇၉ နံဢ္န႔ဢ္ အီၯသိၯဒီးလဿ စၯဘ့ရံယါ တဖဢ္ထုးလီၯဖးစ့ဿ္ကီး အသးလဿ ခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯအတဿ္ပဿ တဿ္ဆွဿ အဖီလာ္ စုာ္စုာ္လီၯ.

မ့မ့ဿ္အီၯသိၯဒီးတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿ ရဿရွါတခီ ထုးလီၯဖးအသးဒီး ဘံရွီးဒိဢ္လဿခီၯစတဲထံနိၯဖဿၯ အတဿ္ပဿတဿ္ဆွဿအဖီလာ္ ဖဲ ခ.န. ၁၄၄၉ နံဢ္လံၯလံၯန႔ဢ္လီၯ. ဖဲ ၁၅၈၉ နံဢ္န႔ဢ္ ဘံရွီးဒိဢ္လဿ မီၯစကိၯ (Pariarchate of Moscow) စးထီဢ္အိဢ္ထီဢ္၀ဲဒဢ္န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္သနာ္က့ ဘံရွီးဒိဢ္လဿ မီၯစကိၯ တဖဢ္ တကြဿ္ထြဲဘဢ္ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿတဿ္သဘ့်အပူၯဘဢ္. မ့မ့ဿ္တခီ ဘဢ္အိဢ္၀ဲဒဢ္လဿ ရဿရွါအစီၯပၯ စၯ (Tsars) အတဿ္ပဿအဖီလာ္န႔ဢ္လီၯ. ဖဲ ၁၇၂၁ နံဢ္ ဖဲစီၯပၯစၯဖံထဿဢ္ (Tsar Peter) ပဿတဿ္အစိၯ န႔ဢ္ စီၯပၯတဂၯအံၯ မၯဟးဂီၯကြံာ္၀ဲဒဢ္ ဘံရွီးဒိဢ္ အသႏူအဃိ၊ အီၯသိၯဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿ ကီဿ္ရဿရွါအပူၯ အံၯ ဘဢ္အိဢ္က့ၯ၀ဲဒဢ္လဿစီၯပၯအတဿ္ပဿသႏူအဖီလာ္န႔ဢ္လီၯ. ဖဲ ၁၉၁၇ နံဢ္န႔ဢ္ တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္ကဒါက့ၯဘံရွီးဒိဢ္ သႏူ ဖဲတဿ္ပူထီဢ္လီထီဢ္ လဿကီဿ္ရဿရွါပူၯအဆဿကတီဿ္ ဘဢ္ဆဢ္ ရဿရွါခီၯမႜဴနံး ပဒိဢ္ မၯအဿမၯနး၀ဲ ပွၯအီၯသိၯဒီးခရံာ္ဖိတဖဢ္ နးနးကလဲာ္အဃိ ဘံရွီးဒိဢ္အတဿ္ပဿတဿ္ ဆွဿအံၯတလဲၯအသးလဿအဂ့ဿ္အ၀ီဘဢ္. ဒီးဖဲ ၁၉၉၁ နံဢ္ ဖဲဆိၯဘံၯယဲး အဘီအမုဿ္လီၯပွီဿ္ကြံာ္၀ဲ အစိၯမး အီၯသိၯဒီး အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အံၯ စးထီဢ္ အိဢ္ထီဢ္က့ၯ ဒီးဘံရွီးဒိဢ္အတဿ္ ပဿတဿ္ဆွဿ မူာ္မူာ္နီဿ္နီဿ္န႔ဢ္လီၯ.

အီၯသိၯဒီး အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္

လဿအီၯသိၯဒီး အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္အပူၯန႔ဢ္အ၀ဲသ့ဢ္စံး၀ဲဒဢ္လဿ အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္မ့ဿ္တဿ္နာ္လဿအ ဟဲလီၯစဿၯ လီၯသြဲဢ္လဿပွၯတဿ္မဿဖိတဖဢ္န႔ဢ္လီၯ.

ကစဿ္ခရံာ္ ဒီး နီဿ္မၯရံ

ဖဲယၯဖွိဢ္နံဢ္ထီဢ္သီတဖဢ္အပူၯ ဖဲ ခရံာ္ဖိခဲလဿာ္အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖးဒိဢ္ အဆဿကတီဿ္ ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္ အဿဢ္လီၯတူဿ္လိာ္၀ဲဒဢ္ တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္ လဿအမ့ဿ္ယြၯသဿဂၯတဂၯဃီ၊ ဒီး ကစဿ္ခရံာ္န႔ဢ္ အိဢ္ဒီး အန႔ဆဿဢ္ခံခါ လဿအမ့ဿ္ယြၯအန႔ဆဿဢ္ ဒီး ဟီဢ္ခိဢ္ဖိအန႔ဆဿဢ္န႔ဢ္လီၯ. ဒီးတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္တဖဢ္အံၯ ပကထံဢ္ဘဢ္အီၯလဿ အီၯသိၯဒီး အလံာ္သး၀ံဢ္ကစဿ္ယြၯအပူၯန႔ဢ္လီၯ.

တကးဒံးဘဢ္ လဿကစဿ္ခရံာ္ အဃိ နီဿ္မၯရံစ့ဿ္ကီး ဘဢ္တဿ္ပာ္အီၯဒ္အမ့ဿ္ ကစဿ္ယြၯအမိဿ္န႔ဢ္လီၯ. ဖဲအ၀ဲသ့ဢ္ဃ့ဘါထုကဖဢ္ အဆဿကတီဿ္ အ၀ဲသ့ဢ္ဃ့တဿ္ဆူနီဿ္မၯရံအအိဢ္ မ့ဿ္လဿ နီဿ္မၯရံ မ့ဿ္ပွၯလဿအဘူးတံဿ္ဒီး ကစဿ္ခရံာ္ န႔ဢ္လီၯ.

တဿ္အလုဿ္အလဿ္စီဆွံတဖဢ္

ဒ္ရိမဲခဲးသလ့းတဖဢ္အသိး၊ အီၯသိးဒီးစ့ဿ္ကီး အလုဿ္အလဿ္စီဆွံအိဢ္စ့ဿ္ကီး၀ဲႏြံမံၯန႔ဢ္လီၯ. အလုဿ္အလဿ္စီဆွံ ကတဿဿ္တခါမ့ဿ္၀ဲ တဿ္အီဢ္ဘူဢ္စီဆွံ (Eucharist)၊ ဒီး အဂၯတဖဢ္မ့ဿ္၀ဲ တဿ္ဒိးစူဿ္ဒိးဘ်ဿ (Baptism) ခီဖ်ိလဿတဿ္ဒိးဘ်ဿအသးလဿထံဒီတဂၯ၊ တဿ္တူဿ္လိာ္ပွၯ လဿအကကဲ ထီဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိတံဿ္နီဿ္ (Confirmation) ဖဲတဿ္ဒိဘ်ဿထံ၀ံၯတဘ်ီဃီအခါ၊ တဿ္တူဿ္တဿ္လဿတဿ္ ဒဲးဘးအဃိ (Penance)၊ တဿ္ဒိးပာ္စု (Holy Order)၊ တဿ္တ့တဿ္ဖ်ီ (Marriage)၊ ဒီး တဿ္ဃ့ထုကဖဢ္လဿ ပွၯဆိးက့အဂီဿ္ (Anointment of the sick) တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ.

တဿ္အိဢ္တဂၯ

အီၯသိၯဒီး အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တူဿ္လိာ္၀ဲဒဢ္ ပွၯလဿအအိဢ္ဒီးအဖိအမါတဖဢ္ လဿကကဲထီဢ္ ပွၯလုဿ္တဿ္အဒိဢ္သ့ န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္လဿတဿ္ကဃုထဿထီဢ္ဘံရွီးတခီ တဿ္ဃုထဿ၀ဲဒဢ္ လဿ ပွၯလဿအဖိအမါတအိဢ္ မ့တမ့ဿ္ ပွၯလဿအအိဢ္တ့ဿ္ခြါကမဲ တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ.

တဿ္ဂီၯတဿ္ဖီဢ္တဖဢ္

လံာ္စီဆွံအလီဿ္လံၯတကၾတဴဿ္ၾတီ၀ဲဒဢ္ တဿ္တ့ထီဢ္တဿ္ဂီၯတဿ္ဖီဢ္လဿတဿ္ကဘါအီၯအဂီဿ္ ဆူဢ္ဆူဢ္ကလဲာ္န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ အီၯသိၯဒီး အပွၯကူဢ္ဘဢ္ကူဢ္သ့တဖဢ္စံး၀ဲလဿ ကစဿ္ယြၯမ့မ့ဿ္ ယြၯတဂၯလဿပထံဢ္အီၯတသ့ဘဢ္ဒဢ္ကယဿာ္ ဖဲယြၯဖိခြါကဲထီဢ္ပွၯကညီ အခါ ယြၯလဿပထံဢ္အီၯ တသ့ဘဢ္တဂၯအံၯ ပထံဢ္အီၯသ့ခီဖ်ိလဿခရံာ္အဃိန႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ ကစဿ္ခရံာ္ အဂီၯန႔ဢ္ ဒုးနဲဢ္ဖ်ါထီဢ္၀ဲဒဢ္ တဿ္မ့ဿ္တဿ္တီဘဢ္ဃးကစဿ္ယြၯအတဿ္ဟဲလီၯဆူဟီဢ္ခိဢ္ခ်ဿန႔ဢ္လီၯ. တကးဒံးဘဢ္ မ့ဿ္လဿကစဿ္ခရံာ္အဂီၯ ဒီးပွၯစီဆွံတဖဢ္အဂီၯ အဃိ အ၀ဲသ့ဢ္အနီဿ္ကစဿ္ဒဢ္၀ဲ အိဢ္ဒီးတဿ္ရ့လိာ္အသး ဘူးဘူးတံဿ္တံဿ္ဒီး ပွၯစီဆွံတဖဢ္ ဒီး ကစဿ္ခရံာ္ သ့၀ဲဒဢ္န႔ဢ္လီၯ.

တဿ္္ကတိၯလဿခံ

အစိၯအဆဿကတီဿ္ခဲအံၯအီၯသိၯဒီး အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖဢ္မ့ဿ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿအသဘ့်တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖုဒီး တဖု န႔ဢ္ပဿလီၯဒဢ္အကစဿ္အသးဒဢ္၀ဲ ဒီး အိဢ္စ့ဿ္ကီးဒီး အဘံရွီးဒဢ္၀ဲစုာ္စုာ္န႔ဢ္လီၯ. အီၯသိၯဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖဢ္အံၯ အိဢ္ဒီး တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္တမံၯဃီ၊ ဒီး အိဢ္ဒီး တဿ္ဘ်ဿတမံၯဃီ လဿတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အတဿ္သူဢ္လီၯအသးအပူၯန႔ဢ္လီၯ. ထဲဒဢ္တမံၯလဿက်ိာ္လဿ တဿ္သူအီၯလဿတဿ္ဘူဢ္ တဿ္ဘါအဆဿကတီဿ္န႔ဢ္လီၯဆီလိာ္အသး လဿထံကီဿ္တကီဿ္ဒီးတကီဿ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ. ဘံရွီး လဿတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖဢ္အပူၯန႔ဢ္ ဘဢ္တဿ္ကိးစ့ဿ္ကီးအီၯလဿ Patriarch, Metropolitan, ဒီး Archbishop န႔ဢ္လီၯ.

ဟံးန႔ဿ္အီၯလဿ Microsoft Encarta အပူၯန႔ဢ္လီၯ.

Read More

ရိမဲခဲးသလ့း တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္

တဿ္ကတိၯလဿညါ



ရိမဲခဲးသလ့း တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္မ့ဿ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿ အလဲဿ္ကတဿဿ္တဖွိဢ္၊ ဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိတဖဢ္ လဿအဘဢ္ဃးဒီးတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္န႔ဢ္ ပာ္၀ဲဒဢ္ ဘံရွီး လဿ၀့ဿ္ရိမ့ၯ (ပၯပၯ၊ Pope) လဿအမ့ဿ္ပွၯလဿ အအိဢ္ဒီးတဿ္စိတဿ္ကမီၯအဒိဢ္ကတဿဿ္န႔ဢ္လီၯ. တဿ္ကတိၯ ႃႃခဲးသလ့း႗႗(Catholic)၊ လဿဟ့ၯလ့ဢ္တခီ မ့ဿ္၀ဲ ႃႃKatholiko႗႗၊ အခီပညီမ့ဿ္၀ဲ ႃႃUniversal႗႗ တဿ္ခဲလဿာ္လဿအအိဢ္လဿစးက၀းအပူၯ၊ ဒီးတဿ္ကတိၯတဖ်ဿဢ္အံၯ တဿ္သူအီၯဖဲတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္စးထီဢ္ ကဲထီဢ္ သးသီလံၯလံၯန႔ဢ္လီၯ. ရိမဲခဲးသလ့း တဖဢ္ စံး၀ဲဒဢ္လဿ အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္န႔ဢ္ မ့ဿ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿ အတီကတဿဿ္တဖု မ့ဿ္လဿအဟဲလီၯစဿၯလီၯ သြဲဢ္လဿ စီၯပ့ဢ္တ႐ူးအဃိန႔ဢ္လီၯ. ရိမဲခဲးသလ့း အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ ဖိအနီဿ္ဂံဿ္လဿ ၁၉၉၈ အနံဢ္န႔ဢ္မ့ဿ္၀ဲ ၉၉၅.၈ ကကြဲဿ္ (ပွၯဟီဢ္ခိဢ္ဖိအနီဿ္ဂံဿ္ခဲလဿာ္အက်ါ ၁၈.၈ မ်းကယၯ) ဂၯန႔ဢ္လီၯ. တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိ အနီဿ္ဂံဿ္ အအါကတဿဿ္န႔ဢ္အိဢ္၀ဲဒဢ္လဿ ကီဿ္မိဿ္ပွဿ္ယူရပၯ အပူၯ၊ ဒီးကီဿ္မိဿ္ပွဿ္ လးတ့ဢ္အမဲရကၯ အပူၯ၊ ဒီးလဿကီဿ္မိဿ္ပွဿ္အဂၯတဖဢ္ အပူၯန႔ဢ္ပွၯရိမဲခဲးသလ့းတဖဢ္ အိဢ္၀ဲဒဢ္စ့ဿ္ကီးအါမးန႔ဢ္လီၯ.

၁. ရိမဲခဲးသလ့းတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္္ အတဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯအဖုဢ္

ရိမဲခဲးသလ့း အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္န႔ဢ္ ထုး လီၯဖး အသးဒီး တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿမုဿ္ထီဢ္တကပၯ (Eastern Orthodox Church) ဖဲ ၁၀၅၄ နံဢ္ဒီး လီၯဖးစ့ဿ္ကီး ဒီး ပွၯျဖီၯထဲစတဲး (Protestant) ဖဲ ၁၆ ယၯဖွိဢ္ နံဢ္န႔ဢ္လီၯ. ရိမဲခဲးသလ့း အတဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯ န႔ဢ္ထိဢ္ဒြး၀ဲဒဢ္လဿ အမ့ဿ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿ အဟဲလီၯ စဿၯလီၯသြဲဢ္လဿ လံာ္တဿ္အဿဢ္လီၯအီလီၯအသီ အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္န႔ဢ္လီၯ.

က. တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿအခီဢ္ထံး (The Early Church)

မ့ဿ္တဿ္ဆဿကတီဿ္ဖဲ ပွၯရိမ့ၯဖိတဖဢ္ပဿတဿ္အစိၯအဃိ ပွၯလဿအအိဢ္လဿအဆဿကတီဿ္ဖဲန႔ဢ္တဖဢ္ ဘဢ္တဿ္လုဿ္ဘဿကြံာ္အီၯလဿပွၯရိမ့ၯဖိ ဒီး ပွၯဟ့းလ့ဢ္ဖိတဖဢ္ အတဿ္ဆိကမိဢ္ဆိကမး ဒီးအတဿ္ဖံးတဿ္မၯ တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. လဿခရံာ္ဖိ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပူၯန႔ဢ္ ဘံရွီးတဖဢ္ စးထီဢ္အိဢ္ထီဢ္၀ဲဒဢ္ လဿ ၂ ယၯဖွိဢ္နံဢ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ. ပွၯခရံာ္ဖိအတဿ္ဘါအံၯ ဘဢ္တဿ္ပာ္ပနီဢ္အီၯ ဒ္ရိမ့ၯဘီမုဿ္ဒီတဘ့ဢ္ အတဿ္ဘါ ဖဲ စီၯပၯခီၯစတဲထဲ (Constantine) ဖဲ ခ.န. ၃၁၃ အနံဢ္န႔ဢ္လီၯ. ဒီးဖဲ ၅ ယၯဖွိဢ္နံဢ္န႔ဢ္ ဘံရွီး လံၯယိၯတဿတဂၯ (Leo I) လဿ၀့ဿ္ရိမ့ၯ စံးလီၯအသးလဿအမ့ဿ္ ပွၯအဒိဢ္ကတဿဿ္လဿ ခရံာ္အတဿ္အိဢ္ ဖွိဢ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ.

ခ. တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿနံဢ္ဖးဖီ (The Medieval Church)

မ့ဿ္တဿ္ဆဿကတီဿ္လဿ ပွၯကႜဿမနံဢ္တဖဢ္ ဒိဢ္စိဒိဢ္ကမီၯ၀ဲ အဆဿကတီဿ္အဃိ ပွၯကႜဿမနံဢ္ ဖိတဖဢ္စ့ဿ္ကီးဒိဢ္စိဒိဢ္ကမီၯ၀ဲဒဢ္လဿခရံာ္ဖိ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပူၯအဃိ ပၯပၯတဖဢ္ အတဿ္စိတဿ္ကမီၯ စွၯလီၯ၀ဲဒဢ္န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ ဖဲ ၁၁ ယၯဖွိဢ္နံဢ္ ဖဲ တဿ္မၯဂ့ၯထီဢ္က့ၯပၯပၯ အလီဿ္အလၯအခါ ပၯပၯ အတဿ္စိတဿ္ကမီၯထီဢ္ကဒါက့ၯ၀ဲဒဢ္န႔ဢ္လီၯ. စးထီဢ္ဖဲ န႔ဢ္ ပၯပၯတဖဢ္ဘဢ္တဿ္ပာ္ပနီဢ္အ၀ဲသ့ဢ္လဿ အမ့ဿ္ကစဿ္ခရံာ္အခဿဢ္စး အဃိ မ့ဿ္ပွၯတဖဢ္လဿအအိဢ္ဒီးအစိအကမီၯဒိဢ္ကတဿဿ္လဿ သူဢ္ဂ့ဿ္သးက်ိၯ တကပၯမ့ဿ္ဂ့ၯ လဿနီဿ္ခိတဿ္ပဿတဿ္ျပး တကပၯမ့ဿ္ဂ့ၯန႔ဢ္လီၯ.

ဂ. တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿ နံဢ္ခဲအံၯ (The Modern Period)

ဖဲ ၁၆ ယၯဖွိဢ္နံဢ္ အပူၯန႔ဢ္ ပွၯျဖီၯထဲစတဲး ဖိတဖဢ္ထုးလီၯဖးကြံာ္အသးဒီး ရိမဲခဲးသလ့း အတဿ္အိဢ္ ဖွိဢ္ န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္မႏုၯလဿ ပွၯျဖီၯထဲစတဲးဖိတဖဢ္ထုးလီၯဖးကြံာ္အသးဒီး ရိမဲခဲးသလ့းအတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ လဲဢ္န႔ဢ္ မ့ဿ္လဿ ရိမဲခဲးသလ့းအတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပူၯ တဿ္ဆါ၀ဲဒဢ္ လဲးမးလဿ တဿ္အိဢ္မူလဿခံတစိၯအဂီဿ္္ အိဢ္၀ဲအဃိန႔ဢ္လီၯ. ဖဲန႔ဢ္အဆဿကတီဿ္ရိမဲခဲးသလ့း ခိဢ္နဿ္တဖဢ္စံး၀ဲလဿ နတဿ္ဒဲးဘးမ့အိဢ္န႔ဢ္ နမ့သံ နတက့ၯတုၯဆူမူခိဢ္ဘီမုဿ္အပူၯတဘ်ီဃီဘဢ္. မ့မ့ဿ္တခီ နကတုၯ၀ဲဆူတဿ္လီၯတတီၯ ကိး၀ဲလဿ (Purgatory) ဒီးနကတူဿ္ဘဢ္က့ၯနတဿ္ဒဲးဘးလဿနမၯတ့ဿ္တဖဢ္၊ ဒီး နတူဿ္မ့ဿ္၀ံၯမးနကတုၯဆူမူခိဢ္အဘီ အမုဿ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ အ၀ဲသ့ဢ္ဆါ၀ဲဒဢ္လဲးမးလဿ ပွၯခရံာ္ဖိတဖဢ္ အအိဢ္ဒီးစံး၀ဲလဿ အ၀ဲသ့ဢ္မ့ပွ႔ၯလဲးမးတခါအံၯန႔ဢ္ အမိဿ္အပဿ္အဖံအဖုလဿအသံတ့ဿ္လဿအအိဢ္လဿ (Purgatory) တဖဢ္ တလိဢ္တူဿ္ဘဢ္တဿ္လဿၯဘဢ္ မ့မ့ဿ္တခီ ကက့ၯတုၯဆူမူခိဢ္ဘီမုဿ္အပူၯတဘ်ီဃီန႔ဢ္လီၯ.

လဿတဿ္အံၯအဃိ ပွၯအိဢ္၀ဲအါဂၯ လဿအတဘဢ္သးတဿ္ဂ့ဿ္အံၯဒီး စးထီဢ္ထီဒါ၀ဲ ရိမဲခဲးသလ့းန႔ဢ္လီၯ. ပွၯတဖဢ္အံၯ ရိမဲခဲးသလ့းကိးအ၀ဲသ့ဢ္လဿ ပွၯျဖီၯထဲစတဲးဖိ မ့ဿ္လဿအ၀ဲသ့ဢ္မ့ဿ္ပွၯထီဒါတဿ္အဃိ န႔ဢ္လီၯ. မ့ဿ္လဿတဿ္ထီဒါတဿ္အိဢ္ထီဢ္၀ဲဒဢ္အဃိ လဿရိမဲခဲးသလ့းအပူၯစ့ဿ္ကီး တဿ္ဘွီဂ့ၯထီဢ္က့ၯတဿ္ အိဢ္ထီဢ္စ့ဿ္ကီး၀ဲလီၯ. တဿ္ထီဒုဢ္ထီဒါ လဿအအိဢ္ဒီးတဿ္စုဆူဢ္ခီဢ္တကးတဖဢ္အိဢ္ထီဢ္ ၀ဲလဿပွၯရိမဲခဲးသလ့းဒီး ပွၯျဖီၯထဲစတဲးဖိတဖဢ္အဘဿဢ္စဿၯန႔ဢ္လီၯ. တခ်ဳး တုၯ (Second Vatican Council) ဘၯတံၯကၯ အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖးဒိဢ္ခံဘ်ီတဘ်ီ ဖဲ ခ.န. ၁၉၆၂ - ၁၉၆၅ နံဢ္္ဒံးဘဢ္န႔ဢ္ ပွၯရိမဲ ခဲးသလ့းဖိတဖဢ္ တပာ္၀ဲ ပွၯျဖီၯထဲစတဲးဖိတဖဢ္လဿ အမ့ဿ္ခရံာ္ဖိတဖဢ္န႔ဢ္ဘဢ္. ဖဲ ဘၯတံၯကၯ အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖးဒိဢ္ခံဘ်ီတဘ်ီမး ပွၯရိမဲခဲးသလ့းဖိတဖဢ္ မၯ ဘဢ္လိာ္ဖိးဒ့လိာ္က့ၯအသးဒီး ပွၯျဖီၯထဲစတဲးဖိတဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. ဖဲ ခ.န. ၂၀၀၀ န႔ဢ္ ပၯပၯ ကႜီဖီလ္ ခံဂၯတဂၯ ဃ့ပ်ဿ္က့ၯ တဿ္ဒဲးဘးလဿ ရိမဲခဲးသလ့း မၯတ့ဿ္အီၯလဿအနံဢ္ခံကထိအပူၯန႔ဢ္လီၯ.

၂. ရိမဲခဲးသလ့းအတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္

က. ဘဢ္ဃးလံာ္စီဆွံ

ဒ္ပွၯခရံာ္ဖိအဂၯတဖဢ္အသိး ပွၯရိမဲခဲးသလ့းဖိတဖဢ္ နာ္၀ဲဒဢ္လံာ္စီဆွံလဿအမ့ဿ္ တဿ္သိဢ္တဿ္သီ ခဲလဿာ္အခီဢ္ထံးခီဢ္ဘိန့ဢ္လီၯ. ရိမဲခဲးသလ့း အပွၯကူဢ္ဘဢ္ကူဢ္သ့လဿအမ့ဿ္ သီမး အခြံနဢ္ (Thomas Aquinas) စံး၀ဲဒဢ္လဿ ႃႃထဲဒဢ္လံာ္စီဆွံ ဧိၯ႗႗ န႔ဢ္မ့ဿ္ ယြၯဂ့ဿ္ပီညါ အဂံဿ္အထံးန႔ဢ္လီၯ. အ၀ဲသ့ဢ္မ့ဟံး၀ဲ လံာ္စီဆွံဒ္ တဿ္သိဢ္တဿ္သီခဲလဿာ္အဂံဿ္အထံးဘဢ္ဆဢ္ ရိမဲခဲးသလ့း အပွၯကူဢ္ဘဢ္ကူဢ္သ့တဖဢ္ စံး၀ဲလဿ တဿ္ဒိးစူဿ္ဒိးဘ်ဿဖိသဢ္ဆံးဆံးဖိတဖဢ္န႔ဢ္ မ့ဿ္၀ဲဒဢ္တဿ္မၯအဂ့ၯတခါလဿအဟဲလီၯစဿၯလီၯ သြဲဢ္လဿတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္လဿအခီဢ္ထံးန႔ဢ္လီၯ.

ခ. ဘဢ္ဃးတဿ္လီၯစဿၯလီၯသြဲဢ္

ရိမဲခဲးသလ့းတဖဢ္ မ့ဿ္စံး၀ဲလဿ ႃႃထဲဒဢ္လံာ္စီဆွံဧိၯ႗႗ ဘဢ္ဆဢ္ တမၯပိာ္ထြဲလံာ္စီဆွံအခံလဿလဿပွဲၯ ပွဲၯဘဢ္. မ့ဿ္လဿတဿ္ဂ့ဿ္အ၀ဲန႔ဢ္အဃိ ပွၯျဖီၯထဲစတဲးဖိတဖဢ္ထုးလီၯဖးကြံာ္အသးဒီး ရိမဲခဲးသလ့းအတဿ္ အိဢ္ဖွိဢ္န႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ ဒ္သိးဒီး အကက့ၯမၯဘဢ္ဂီဿ္က့ၯ အတဿ္စူဿ္တဿ္နာ္အဂီဿ္ ဒုးအိဢ္ထီဢ္ ၀ဲဒဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖးဒိဢ္ လဿ ၾထဲး (Council of Trent) ဒီးစံး၀ဲလဿ ပွၯခရံာ္ဖိန႔ဿ္ဘဢ္တဿ္လီဢ္ဖ်ါ န႔ဢ္တမ့ဿ္ ထဲတဿ္ကြဲး (လံာ္စီဆွံ) အပူၯဘဢ္ မ့မ့ဿ္တခီ လဿတဿ္လီၯစဿၯလီၯသြဲဢ္လဿအတအိဢ္္ကြဲးလီၯအသးလဿ လံာ္စီဆွံ အပူၯစ့ဿ္ကီးလီၯ. ဒီးတဿ္ဂ့ဿ္အံၯ ဘဢ္တဿ္စံးကတိၯလဿအဂ့ဿ္တုၯမုဿ္မဆါတနံၯအံၯတစု န႔ဢ္လီၯ. ဒီးခဲကနံဢ္အံၯ ရိမဲခဲးသလ့းအပွၯကူဢ္သ့တနီၯဒီး ျဖီၯထဲစတဲးအပွၯကူဢ္သ့တနီၯ အဿဢ္လီၯတူဿ္လိာ္၀ဲလဿ လံာ္စီဆွံအသီတကၾတဴဿ္န႔ဢ္ဘဢ္တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္အီၯလဿ ပွၯခရံာ္ဖိလဿအခီဢ္ ထံးတဖဢ္ န႔ဢ္လီၯ(အခီပညီ တမ့ဿ္ပွၯတဿ္မဿဖိတဖဢ္ကြဲး၀ဲဒဢ္န႔ဢ္ဘဢ္).

ဂ. ဘဢ္ဃးတဿ္လီၯစဿၯလီၯသြဲဢ္လဿပွၯတဿ္မဿဖိ

ပွၯရိမဲခဲးသလ့းတဖဢ္နာ္၀ဲဒဢ္လဿ ပၯပၯန႔ဢ္မ့ဿ္ ပွၯလဿအဟဲလီၯစဿၯလီၯသြဲဢ္လဿပွၯတဿ္မဿဖိ၊ လီၯဆီဒဢ္တဿ္စီၯပ့ဢ္တရူးန႔ဢ္လီၯ. တဿ္စူဿ္တဿ္နာ္အ၀ဲအံၯ အိဢ္ထီဢ္အသး အခီဢ္ထံးခီဢ္ဘိဖဲ ခ.န. ၉၆ အခိဢ္အဃဿၯ ဖဲတဿ္ပာ္ပနီဢ္၀ဲဒဢ္ ခ်ံမဲးတဿတဂၯ (Clement I) လဿအမ့ဿ္ဘံရွီးလဿ၀့ဿ္ရိမ့ၯ လဿအမ့ဿ္ ပွၯလဿအလီၯစဿၯလီၯသြဲဢ္လဿစီၯပ့ဢ္တရူး (မ့ဿ္လဿတဿ္ပာ္ပနီဢ္၀ဲလဿစီၯပ့ဢ္တရူးမ့ဿ္ဘံရွီး အဆိကတဿဿ္တဂၯလဿ၀့ဿ္ရိမ့ၯအပူၯ) န႔ဢ္လီၯ. တကးဒံးဘဢ္လဿ လံာ္မးသဲ ၁၆း၁၆-၁၈ အပူၯ ပကထံဢ္ဘဢ္စ့ဿ္ကီးလဿ ကစဿ္ခရံာ္ဟ့ဢ္စီၯပ့ဢ္တရူးတဿ္စိတဿ္ကမီၯလဿ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အဖီခိဢ္အဃိ ပွၯရိမဲခဲးသလ့းတဖဢ္နာ္၀ဲဒဢ္လဿ စီၯပ့ဢ္တရူးဟ့ဢ္တ့ဿ္တဿ္စိတဿ္ကမီၯလဿ ပွၯလဿအကကဲဘံရွီး လဿ၀့ဿ္ရိမ့ၯ တဖဢ္အအိဢ္န႔ဢ္လီၯ.

ဃ. ဘဢ္ဃးတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္

ပွၯရိမဲခဲးသလ့းတဖဢ္နာ္၀ဲလဿ သးစီဆွံန႔ဢ္ အိဢ္၀ဲဒဢ္လဿတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပူၯ အဃိ လဿအ၀ဲသ့ဢ္ အယြၯဂ့ဿ္ပီညါန႔ဢ္ အ၀ဲသ့ဢ္ပာ္လုဿ္ပာ္ပွ႔ၯ၀ဲတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ ဒိဢ္န႔ဿ္တဿ္အဂၯတက့ဿ္လီၯ. ဒ္သိးအကမၯ ဂဿဿ္မၯက်ဿၯတဿ္ဂ့ဿ္တမံၯအံၯအဂီဿ္ ဘၯတံၯကၯတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖးဒိဢ္ခံဘ်ီတဘ်ီ စံး၀ဲဒဢ္လဿ တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္န႔ဢ္မ့ဿ္ ၀ဲဒဢ္ကစဿ္ယြၯအပွၯဂီဿ္မုဿ္န႔ဢ္လီၯ. ဘဢ္မႏုအဃိလဲဢ္ န႔ဢ္ ပွၯရိမဲခဲးသလ့း လဿစိၯတဘ်ဳးစိၯတဖဢ္နာ္၀ဲဒဢ္လဿ လဿတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အတဿ္ဖံးတဿ္မၯအဃိန႔ဢ္ ကစဿ္ယြၯအတဿ္အဲဢ္ဒီးအတဿ္ ဘ်ဳးတဿ္ဖွိဢ္တဖဢ္ရၯလီၯအသးလဿဟီဢ္ခိဢ္ခ်ဿအံၯန႔ဢ္လီၯ.

င. ဘဢ္ဃးပွၯစီဆွံ


ပွၯရိမဲခဲးသလ့းဖိတဖဢ္လဿအလီၯဆီဒီး ပွၯခရံာ္ဖိအဂၯတဖဢ္န႔ဢ္မ့ဿ္၀ဲ တဿ္ဟ့ဢ္တဿ္ပာ္ဒိဢ္ ပာ္ကဲလဿ ပွၯစီဆွံတဖဢ္ လီၯဆီဒဢ္တဿ္ မုဢ္ကနီၯစီဆွံ နီဿ္မၯရံန႔ဢ္လီၯ. ဖဲ ၁၈၅၄ နံဢ္န႔ဢ္ ပၯပၯ ဖါယဿး ခြံဂၯတဂၯ (Pope Pius IX) စံး၀ဲဒဢ္လဿ နီဿ္မၯရံမ့ဿ္မုဿ္ကနီၯစီဆွံကတဿဿ္တဂၯ လဿအတဿ္ဒဲးဘးတအိဢ္ဘဢ္၊ ဒီး ဖဲ ၁၉၅၀ နံဢ္န႔ဢ္ ပၯပၯ ဖါယဿး တဆံခံဂၯတဂၯ (Pope Pius XII) မၯဂဿဿ္မၯက်ဿၯက့ၯတဿ္ဂ့ဿ္ အ၀ဲအံၯန႔ဢ္လီၯ. မ့ဿ္လဿအ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္ဟ့ဢ္တဿ္ပာ္ဒိဢ္ပာ္ကဲပွၯစီဆွံသ့ဢ္တဖဢ္အဃိ တဿ္တဲဟးဂီၯအ၀ဲ သ့ဢ္လဿ အ၀ဲသ့ဢ္တဖဢ္ ပာ္၀ဲဒဢ္ပွၯစီဆွံတဖဢ္အလီဿ္အလၯထဲသိးဒီးကစဿ္ယြၯန႔ဢ္လီၯ. မ့ဿ္လဿတဿ္ဂ့ဿ္ အံၯအဃိ ပွၯရိမဲခဲးသလ့းဖိတဖဢ္ မၯစွၯလီၯက့ၯ၀ဲဒဢ္ တဿ္မၯလၯကပီၯပွၯစီဆွံတဖဢ္အမူး လဿအတဿ္ အိဢ္ဖွိဢ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ. ပွၯရိမဲခဲးသလ့းဖိတဖဢ္နာ္၀ဲဒဢ္လဿ အ၀ဲသ့ဢ္မ့ဘါထုကဖဢ္တဿ္လဿ ပွၯစီဆွံတဖဢ္ အအိဢ္န႔ဢ္ ပွၯစီဆွံတဖဢ္ ကကဲန႔ဿ္ခဿဢ္စးလဿအ၀ဲသ့ဢ္အဂီဿ္ လဿတဿ္ကတိၯတဿ္ဒီးကစဿ္ယြၯန႔ဢ္လီၯ.

၃. ရိမဲခဲးသလ့းအတဿ္ဘူဢ္ထီဢ္ဘါထီဢ္ ဒီးတဿ္ဖံးတဿ္မၯတဖဢ္

က. တဿ္အီဢ္ဘူဢ္စီဆွံ

ရိမဲခဲးသလ့းအတဿ္ဘူဢ္ထီဢ္ဘါ ထီဢ္အဂံဿ္မိဿ္ပွဿ္န႔ဢ္ မ့ဿ္၀ဲဒဢ္ တဿ္အီဢ္ဘူဢ္စီဆွံ အဃိ တဿ္အီဢ္ဘူဢ္စီဆွံ အံၯတဿ္မၯအီၯကိးႏြံဒဲး လဿတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ မ့သ့န့ဢ္ ပွၯရိမဲခဲးသလ့းဖိတဖဢ္ ကဘဢ္လဲၯဆူ သရိာ္ကိးႏြံဒဲး ဒီးမ့တသ့တခီ ကဘဢ္ဟဲဆူသရိာ္ဖဲ ရိမဲခဲးသလ့းမၯ၀ဲဒဢ္ဘူဢ္ဖးဒိဢ္ တဖဢ္အဆဿကတီဿ္န႔ဢ္လီၯ. တဿ္အီဢ္ဘူဢ္စီဆွံန႔ဢ္တဿ္မၯအီၯစ့ဿ္ကီး ဖဲ တဿ္ပာ္လီၯပွၯသံအခါမ့ဿ္ဂ့ၯ ဒီးဖဲတဿ္ဒိးတ့ဒိးဖ်ီအခါမ့ဿ္ဂ့ၯန႔ဢ္လီၯ. ဖဲတဿ္အီဢ္ဘူဢ္စီဆွံအဆဿကတီဿ္န႔ဢ္ ရိမဲခဲးသလ့းတဖဢ္ နာ္၀ဲဒဢ္လဿ ဖဲတဿ္ဆိဢ္ဂ့ၯကိဢ္ဒီးစပံး ထံ၀ံၯအဆဿကတီဿ္န႔ဢ္ ကိဢ္ဒီးစပံးထံန႔ဢ္ဆီတလဲက့ၯအသးဆူ ကစဿ္ခရံာ္အညဢ္ ဒီးအသြံဢ္န႔ဢ္လီၯ (လဿအဲကလံးက်ိာ္တခီကိး၀ဲလဿ (Transubstantiation) န႔ဢ္လီၯ).

ခ. တဿ္အလုဿ္အလဿ္စီဆွံတဖဢ္

ဘ်ဿထံခရံာ္ဖိတဖဢ္ အလုဿ္အလဿ္စီဆွံန႔ဢ္အိဢ္ထဲခံမံၯဧိၯလဿအမ့ဿ္ တဿ္ဒိးစူဿ္ဒိးဘ်ဿ၊ ဒီးတဿ္အီဢ္ ဘူဢ္စီဆွံန႔ဢ္လီၯ. မ့မ့ဿ္ပွၯရိမဲခဲးသလ့းဖိတဖဢ္ အလုဿ္အလဿ္စီဆွံအိဢ္၀ဲဒဢ္ ႏြံမံၯန႔ဢ္လီၯ. တဿ္အလုဿ္ အလဿ္စီဆွံတဖဢ္မ့ဿ္၀ဲ -

၁. တဿ္အီဢ္ဘူဢ္စီဆွံ (Eucharist)

၂. တဿ္ဒိးစူဿ္ဒိးဘ်ဿ (Baptism)

၃. တဿ္တူဿ္လိာ္ပွၯလဿအကကဲထီဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖိတံဿ္နီဿ္ (Confirmation)

၄. တဿ္တူဿ္တဿ္လဿတဿ္္ဒဲးဘးအဃိ (Penance)

၅. တဿ္ဒိးပာ္စု (Holy Order)

၆. တဿ္ဒိးတ့ဒိးဖ်ီ (Matrimony)

၇. တဿ္ဘါထုကဖဢ္လဿပွၯလဿဘူးထီဢ္ကသံအဂီဿ္ (Extreme Unction) တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ.

တဿ္ကတိၯလဿခံ

လဿအစိၯအဆဿကတီဿ္ခဲအံၯ ပွၯရိမဲခဲးသလ့းဖိတဖဢ္ ထီဒါတဿ္က်ဿၯမူဆွဴလဿ တဿ္ဂ့ဿ္လဿအတ ၾကဿးတဘဢ္တဖဢ္အဖီခိဢ္န႔ဢ္လီၯ. တဿ္လဿအ၀ဲသ့ဢ္ထီဒါ၀ဲတဖဢ္မ့ဿ္၀ဲ ညဴကလံယါမ့ဿ္ပိဿ္တဖဢ္၊ တဿ္မၯဟးဂီၯခိဢ္ဃဿၯန႔ဆဿဢ္၊ တဿ္မၯဟးဂီၯပွၯဟီဢ္ခိဢ္ဖိအခြဲးအယာ္၊ တဿ္မၯတုာ္ဖိလဿက်ဲ လဿအပဢ္ဃုာ္ဒီးတဿ္သူကသံဢ္ကသီ၊ ဒီးတဿ္မၯဟးဂီၯဖိသဢ္လဿအအိဢ္လဿမိဿ္အဒဿလီဿ္အပူၯတဖဢ္၊ ဒီးပိာ္မုဢ္သကိးပိာ္မုဢ္ ပိာ္ခြါသကိးပိာ္ခြါ အတဿ္ဟံးန႔ဿ္လိာ္သးတဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. ပၯပၯ ကႜီဖီလ္ခံဂၯတဂၯ မ့ဿ္ပွၯတဂၯလဿ အဟးလဿထံကီဿ္အါဘ့ဢ္ ဒီးစံးကတိၯ၀ဲဒဢ္ဘဢ္ဃးတဿ္ဂ့ဿ္တဖဢ္အံၯန႔ဢ္လီၯ.

ဟံးန႔ဿ္အီၯလဿ Microsoft Encarta အပူၯန႔ဢ္လီၯ.

Read More